Kadulja, smilje i lavanda u Hercegovini: podsticaj za uzgoj u Republici Srpskoj

Ovaj tekst objašnjava državnu podršku za uzgoj ljekovitog i aromatičnog bilja (kadulja/žalfija, smilje, lavanda) u Republici Srpskoj. Odnosi se na poljoprivredna gazdinstva i firme u istočnoj Hercegovini koje razmišljaju o zasadu ili već prodaju osušeno bilje.

Ukratko

• Premija za "heljdu, aromatično i ljekovito bilje" (član 33. Pravilnika za 2026) obuhvata, između ostalog, lavandu, žalfiju (kadulju) i smilje, ali ne čajeve.
• Uslov: u tekućoj godini zasijano najmanje 0,5 ha i površina upisana u Registar poljoprivrednih gazdinstava (RPG) kao način korišćenja zemljišta, uz prodaju proizvedenog bilja.
• Iznos: do 30% referentne cijene po jedinici proizvoda, najviše 25.000 KM po korisniku godišnje. Tačan iznos po kilogramu utvrđuje Agencija rješenjem nakon obrade zahtjeva.
• Zahtjev se podnosi najkasnije do 30. novembra tekuće godine. Za 2026. taj rok još traje.
• Premija se veže za zasijanu površinu i prodaju, pa se divlje sakupljanje bilja njome ne podstiče.

Na koga se odnosi

Fizička i pravna lica sa prebivalištem, odnosno sjedištem u Republici Srpskoj, upisana u RPG kao komercijalna ili nekomercijalna gazdinstva (ili u Registar korisnika podsticajnih sredstava).

Šta treba uraditi

1. Provjerite da je gazdinstvo upisano u RPG i da je parcela sa biljem prijavljena kao ljekovito ili aromatično bilje.
2. Zasijte ili zasadite najmanje 0,5 ha. Spisak u članu 33. stav 2. je zatvoren: lavanda, žalfija, smilje, kamilica, nevena, timijan, ružmarin, nana, matičnjak, kopriva, šipurak, vrijesak, bosiljak, lovor, maslačak, pčelinja ljubica, ehinaceja, muskatna žalfija i još nekoliko vrsta. Biljke koje nisu na spisku ne ostvaruju premiju, pa tačan popis provjerite u Pravilniku.
3. Prodajte proizvedeno bilje i sačuvajte dokaze: poslovni subjekti maloprodajni fiskalni račun i potpisanu i ovjerenu fakturu, odnosno veleprodajne fakture; fizička lica otkupni blok i robno-analitičku karticu. Ako ste istovremeno i prerađivač, treba dokaz da je proizvod predat u preradu.
4. Popunite Obrazac 25 (obračun premije, dostupan na internet stranici Agencije) i podnesite ga Agenciji sa dokazima. Pravna lica ga dostavljaju u pisanoj i u elektronskoj formi (e-poštom ili na CD-u).
5. Imajte na umu da Agencija upoređuje prijavljene količine sa površinom u RPG i najvećim prihvatljivim prinosom po hektaru. Za lavandu, žalfiju i smilje to je 6.000, 6.000 i 8.000 kg/ha. Prijavljena količina iznad toga se umanjuje.

Druge mjere koje se mogu odnositi na ovaj uzgoj

• Organska proizvodnja: premija do 600 KM/ha za ratarske i do 700 KM/ha za povrtarske i voćarske kulture, najviše 40.000 KM po korisniku, uz zapisnik i certifikat ovlaštene kontrolne organizacije. Zahtjev do 30. novembra. Postoje i posebne stope za zaštićeni prostor i minimalne površine, a u kojoj grupi se vodi ljekovito bilje, pitajte Agenciju. Za gotov certificiran prerađeni organski proizvod postoji i podsticaj od 400 KM (jedan proizvod) odnosno 1.000 KM (dva ili više), zahtjev do 31. oktobra, što je za 2026. još otvoreno.
• Sadnice ljekovitog bilja (član 40): premija do 100.000 KM po korisniku, ali samo za pravna lica i preduzetnike upisane u Fitoregistar, za proizvedene, deklarisane i prodate sadnice. Ne odnosi se na uzgajivače koji sade za sebe. Rok za 2026. (30. jun) je istekao, pa za sljedeću godinu provjerite novi Pravilnik.
• Prerada: u mjerama za ekonomsko osnaživanje žena, tehnološke inovacije i agroturizam među prihvatljivim troškovima su sušare, mašine za sječenje i oprema za destilaciju (samo za eterična ulja), prema Specifikaciji br. 5, tačka 5.4. Uslove i iznose za te mjere provjerite u Pravilniku i kod Agencije.

Sakupljanje u prirodi

Premija iz člana 33. traži zasijanu površinu, pa se divlje ubrano bilje njome ne podstiče. O dozvolama za sakupljanje i zaštićenim vrstama pitajte nadležni organ prije prodaje. Cijene otkupa i zahtjeve kupaca nismo navodili jer ih nismo mogli provjeriti u službenom izvoru.

Rokovi i iznosi

• Premija za ljekovito i aromatično bilje: zahtjev do 30. novembra tekuće godine, najviše 25.000 KM po korisniku.
• Agencija odlučuje rješenjem najkasnije 60 dana nakon isteka roka za podnošenje.
• Opisana je verzija Pravilnika objavljena 27. februara 2026. Prije podnošenja zahtjeva provjerite na stranici Agencije da nije bilo izmjena.

Gdje se obratiti

• Agencija za agrarna plaćanja, Trg Republike Srpske 1, 78000 Banja Luka, telefon 051/338-549, e-pošta aaprs@mps.vladars.rs. Nismo potvrdili posebnu kancelariju za istočnu Hercegovinu. Opšte informacije: stranica Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.

Propisi i izvori

• Pravilnik o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela za 2026. godinu (Službeni glasnik Republike Srpske br. 16/26, čl. 33, 35, 37, 40, Specifikacija br. 1 i br. 5)