Prodaja na zelenoj pijaci u Republici Srpskoj: ko smije prodavati i šta treba imati

Ovaj članak objašnjava ko u Republici Srpskoj smije prodavati na zelenoj pijaci, koje dokumente treba imati uz robu i kada je obavezan fiskalni račun. Odnosi se na male proizvođače, poljoprivredna gazdinstva i trgovce koji prodaju na pijacama u Trebinju, Bileći, Gacku, Ljubinju, Nevesinju i drugdje.

Ukratko

• Na pijaci na malo, uključujući zelenu pijacu, mogu prodavati registrovani trgovci, a bez registracije i fizička lica koja se bave poljoprivrednom proizvodnjom, odnosno poljoprivredno gazdinstvo registrovano po propisu o registraciji poljoprivrednih gazdinstava (Zakon o trgovini, član 81, stav 1).
• Fizička lica bez registracije smiju prodavati isključivo voće, povrće i druge poljoprivredne proizvode koje su proizvela na svom gazdinstvu (član 81, stav 2).
• Prodaja vlastitih proizvoda na tezgama na pijacama izuzeta je od obaveze evidentiranja prometa preko elektronskog fiskalnog uređaja (Uredba, Službeni glasnik RS br. 10/24, član 2, tačka 6). Ista tačka, koliko je moguće pročitati u skeniranom tekstu, obuhvata i neposrednu prodaju krajnjem potrošaču u proizvodnim prostorijama seoskih i porodičnih gazdinstava te na tezgama van pijaca.
• Obaveza vođenja trgovačke knjige ne odnosi se na poljoprivredna gazdinstva i fizička lica proizvođače iz člana 81 (član 97, stav 8).
• Pravila prodaje na konkretnoj pijaci (vrsta robe, način izlaganja, održavanje prostora i opreme) utvrđuje pijačni red koji donosi trgovac koji vrši usluge pijace (član 82).

Na koga se odnosi

• Poljoprivrednici i gazdinstva koji prodaju vlastite proizvode: voće, povrće i druge poljoprivredne proizvode sa vlastitog gazdinstva.
• Registrovani trgovci i preduzetnici koji na pijaci prodaju robu, pa i robu koju su kupili radi dalje prodaje.
• Zakon razlikuje zelenu pijacu od robne, kvantaške, pijace starih stvari i autopijace (član 80, stav 2), pa se ovdje govori samo o zelenoj.

Šta treba uraditi

1. Provjerite da li ste upisani u registar poljoprivrednih gazdinstava. To je uslov da poljoprivredno gazdinstvo prodaje bez registracije trgovca (član 81, stav 1). Informacije o upisu tražite u opštinskoj službi za poljoprivredu.
2. Prodajte samo ono što ste sami proizveli. Kupljenu robu bez registrovane djelatnosti trgovine ne smijete prodavati.
3. Član 81 obuhvata voće, povrće i druge poljoprivredne proizvode sa vlastitog gazdinstva. Ako prodajete prerađenu hranu (sir, meso, med u preradi, rakiju), prije prodaje provjerite zahtjeve higijene i veterinarskog nadzora kod Republičke uprave za inspekcijske poslove.
4. Ako ste registrovani trgovac, uz robu morate imati vjerodostojnu dokumentaciju (faktura, otpremnica, dostavnica, otkupni blok i slično) iz koje se vidi porijeklo, količina i vrsta robe (član 95, stav 2). Trgovac na malo ne smije prodavati robu za koju nema isprave o nabavci i mora voditi trgovačku knjigu (član 97).
5. Registrovani trgovac za svaku prodaju izdaje fiskalni račun ili drugi odgovarajući račun po propisu o fiskalizaciji (član 95, stav 4). Ako obavljate i djelatnost koja nije oslobođena fiskalizacije, taj promet morate evidentirati preko elektronskog fiskalnog uređaja (Zakon o fiskalizaciji, član 4, stav 5).
6. Prije prvog dolaska na pijacu javite se upravljaču pijace (komunalno preduzeće ili drugi trgovac koji vrši usluge pijace) i uzmite pijačni red. Prema članu 82 on uređuje pravila prodaje, vrstu robe, način izlaganja i održavanje prostora i opreme. Naknade i uslove korištenja tezgi određuje upravljač pijace, pa ih tražite kod njega.

Gdje se obratiti

• Upravljač pijace i opštinska uprava u vašem mjestu, za pijačni red, mjesto i naknadu.
• Poreska uprava Republike Srpske, za pitanje da li se vaša prodaja fiskalizuje.
• Republička uprava za inspekcijske poslove (tržišna i sanitarna inspekcija), za zahtjeve higijene i kvaliteta robe.

Propisi i izvori

• Uredba o djelatnostima za čije obavljanje ne postoji obaveza evidentiranja prometa preko elektronskog fiskalnog uređaja (Službeni glasnik RS br. 10/24, na snazi od 7. 2. 2024)
• Zakon o trgovini (Službeni glasnik RS br. 105/19), čl. 80, 81, 82, 95 i 97
• Zakon o fiskalizaciji (Službeni glasnik RS br. 15/22), član 4

Uredba je u julu 2025. dopunjena novim djelatnostima. Ovdje je opisana tačka 6 iz izvornog teksta (Službeni glasnik RS br. 10/24). Aktuelni prečišćeni tekst provjerite kod Poreske uprave.