Prodaja domaće rakije u Republici Srpskoj: upis proizvođača, akciza, deklaracija

U Republici Srpskoj proizvodnju i prodaju rakije uređuje Zakon o jakim alkoholnim pićima, a akcizu Zakon o akcizama u BiH. Tekst se odnosi na domaćinstva, poljoprivredna gazdinstva i seoska turistička domaćinstva koja žele da rakiju prodaju ili služe gostima.

Ukratko

• Ko peče rakiju za vlastite potrebe nije proizvođač i ne upisuje se u registar, ali tu rakiju ne smije izlagati, služiti ni prodavati u rinfuznom stanju (čl. 46 i 53). U promet smije samo rakija u originalnom pakovanju koju je napunio upisani proizvođač (čl. 42).
• Proizvodnju smiju obavljati samo preduzetnici i pravna lica upisana u Registar proizvođača jakih alkoholnih pića koji vodi Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede.
• Akciza na voćnu prirodnu rakiju (bez aroma, etil-alkohola i šećera) je 8,00 KM po litru apsolutnog alkohola. Primjer: litar rakije od 40% vol. sadrži 0,4 l apsolutnog alkohola, dakle 3,20 KM akcize. Za ostala alkoholna pića akciza je 15,00 KM.
• Neproizvođač koji izlaže, služi ili prodaje rakiju za vlastite potrebe kažnjava se sa 500 do 1.500 KM, a inspektor može oduzeti rakiju. Troškove oduzimanja, čuvanja i uništavanja snosi lice od kojeg je rakija oduzeta (čl. 50).

Na koga se odnosi

• Domaćinstva i gazdinstva koja peku rakiju: smiju samo za svoju potrebu.
• Preduzetnici i firme koji žele da proizvode i prodaju rakiju.
• Seoska domaćinstva i restorani: smiju služiti rakiju kupljenu u originalnom pakovanju od upisanog proizvođača. Rakiju iz demižana ili kante ne smiju služiti ni izlagati, čak i kad su registrovani kao preduzetnik ili pravno lice (čl. 46 st. 1).

Šta treba uraditi

1. Registrujte djelatnost kao preduzetnik ili pravno lice. Sama registracija poljoprivrednog gazdinstva nije dovoljna, jer zakon dopušta proizvodnju samo pravnim licima i preduzetnicima.
2. Obezbijedite uslove: prostorija za proizvodnju odvojena od prostorije za čuvanje sirovina i gotovog proizvoda, stručno lice koje vodi proizvodnju, te oprema prema Pravilniku o minimalnim tehničko-tehnološkim uslovima (Sl. glasnik RS 71/16).
3. Podnesite pisani zahtjev Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede. Prilažu se: rješenje o registraciji djelatnosti, dokaz o stručnom kadru, ugovor sa ovlašćenom laboratorijom o redovnom ispitivanju kvaliteta i dokaz o uplaćenoj administrativnoj taksi. Ministar donosi rješenje o ispunjenosti uslova i upisu u Registar.
4. Prije početka rada registrujte se kod Uprave za indirektno oporezivanje BiH (UIO) u Jedinstveni registar obveznika indirektnih poreza i prijavite proizvodni pogon i skladište najmanje 15 dana prije upotrebe (obrasci PPPA i PSA).
5. Za rakiju u maloprodajnom pakovanju jačine preko 5% alkohola zatražite akcizne markice od UIO (obrazac ZI-AL).
6. Prije početka proizvodnje donesite proizvođačku specifikaciju (čl. 10), čiji sadržaj propisuje pravilnik. Bez nje je početak proizvodnje prekršaj.
7. Prije stavljanja u promet rakiju morate dati na ispitivanje kvaliteta u ovlašćenoj laboratoriji. U promet ide samo u originalnom pakovanju koje je napunio proizvođač. Rakija se ne smije izlagati, služiti ni prodavati kao rinfuza na pijaci, sajmu, u ugostiteljskom ili prodajnom objektu.
8. Deklaraciju radite prema Pravilniku o deklarisanju, opisivanju i predstavljanju jakih alkoholnih pića (Sl. glasnik RS 72/16). Rakija od voća mora imati najmanje 37,5% vol., ne smije se aromatizovati, ne smije se dodavati etil-alkohol ni šećer, a naziv sadrži voće, na primjer "rakija od šljive" ili šljivovica.
9. Vodite podrumsku evidenciju i do 25. februara za prethodnu godinu dostavite Ministarstvu izvještaj o proizvodnji, prometu i zalihama.

Rokovi i iznosi

• Akciza: 8,00 KM po litru apsolutnog alkohola (voćna prirodna rakija); 15,00 KM za ostala alkoholna pića.
• Prijava pogona i skladišta UIO: 15 dana prije početka korištenja.
• Godišnji izvještaj Ministarstvu: do 25. februara.
• Proizvodnja bez upisa u Registar (čl. 51): pravno lice 5.000 do 15.000 KM, odgovorno lice u pravnom licu 2.000 do 6.000 KM, preduzetnik 3.000 do 9.000 KM. Iste kazne prijete za stavljanje u promet rakije koja nije u originalnom pakovanju ili nije ispitana, te za rinfuznu rakiju na pijaci, sajmu ili u objektu.
• Neproizvođač koji izlaže, služi ili prodaje rakiju za vlastite potrebe: 500 do 1.500 KM (čl. 53).
• Nevođenje podrumske evidencije, neodređena specifikacija ili propušten izvještaj do 25. februara (čl. 52): pravno lice 3.000 do 9.000 KM, odgovorno lice 1.000 do 3.000 KM, preduzetnik 2.000 do 6.000 KM.
• Visinu administrativne takse i druge troškove provjerite u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede prije podnošenja zahtjeva.

Gdje se obratiti

• Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske, Banja Luka: upis u Registar proizvođača.
• Uprava za indirektno oporezivanje BiH: registracija obveznika akcize, markice, info@uino.gov.ba. UIO ima regionalne centre u Banjoj Luci, Mostaru, Tuzli i Sarajevu; za opštine istočne Hercegovine nadležnost provjerite na info@uino.gov.ba ili u Regionalnom centru Mostar.
• Poljoprivredni i inspektori za hranu Republičke uprave za inspekcijske poslove ili opštinski inspektor u Trebinju, Bileći, Gacku, Ljubinju, Nevesinju i Berkovićima: nadzor i savjet prije prijave.

Propisi i izvori

• Pravilnik o deklarisanju, opisivanju i predstavljanju jakih alkoholnih pića (Službeni glasnik RS br. 72/16), poziva se na Zakon o jakim alkoholnim pićima (Službeni glasnik RS br. 81/15)
• Službeni glasnik RS, elektronski registar propisa: Zakon o jakim alkoholnim pićima (Sl. glasnik RS 81/15), čl. 3, 10, 11, 12, 13, 42, 46, 50, 51, 52 i 53
• Pravilnik o minimalnim tehničko-tehnološkim uslovima za proizvodnju jakih alkoholnih pića (Sl. glasnik RS 71/16) i Pravilnik o sadržaju i načinu vođenja Registra proizvođača jakih alkoholnih pića, sadržaju proizvođačke specifikacije, obilježavanju posuda i načinu vođenja podrumske evidencije
• Zakon o akcizama u BiH (Sl. glasnik BiH 49/09, 49/14, 60/14, 91/17), čl. 8, 12, 13, 25
• UIO: obilježavanje akciznim markicama