Seosko domaćinstvo koje prima goste vodi se kao objekat seoskog turizma i mora biti kategorisano sa jednom, dvije ili tri zvjezdice. Kategoriju rješenjem određuje gradska ili opštinska uprava, a objekat mora ispuniti najmanje 80% propisanih elemenata. Tržišni inspektor kontroliše da li se kategorija poštuje.
Ovaj članak objašnjava kategorizaciju seoskog domaćinstva koje gostima nudi smještaj (i hranu iz vlastite proizvodnje) u Republici Srpskoj. Odnosi se na poljoprivredna gazdinstva i porodice u Istočnoj Hercegovini koje žele legalno primati goste.
Ukratko
- Zakon o ugostiteljstvu ovakav objekat zove "objekat seoskog turizma" i propisuje obaveznu kategorizaciju (čl. 23). Na ploči se piše "SEOSKO DOMAĆINSTVO".
- Oznaka kategorije je zvjezdica: tri zvjezdice su prva kategorija, dvije druga, jedna treća.
- Objekat mora ispuniti najmanje 80% propisanih elemenata i sve opšte i posebne minimalno-tehničke uslove.
- Kategoriju određuje rješenjem nadležni organ grada ili opštine, na prijedlog komisije. Žalba ide Ministarstvu trgovine i turizma u roku od 15 dana.
- Rješenje se revidira nakon četiri godine od dostave (novi zakon u proceduri predviđa tri godine, vidi "Rokovi i iznosi").
Na koga se odnosi
Na svakoga ko u seoskom domaćinstvu pruža smještaj i pripremanje hrane i pića iz programa sopstvene proizvodnje, uz prateće usluge (jahanje, branje gljiva i bilja, pješačke rute i slično), do 30 dana boravka gosta. Fizičko lice koje nije registrovano kao preduzetnik može to raditi kao nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva ako zaključi ugovor sa turističkom organizacijom ili licenciranom turističkom agencijom (čl. 19 st. 4).
Ako nemate gazdinstvo i program sopstvene proizvodnje, nego samo izdajete sobe, apartman ili kuću za odmor, važi drugi pravilnik (Pravilnik o postupku kategorizacije ugostiteljskih objekata i uslovima za određivanje kategorije, Službeni glasnik RS br. 60/21).
Šta treba uraditi
- Ako ste fizičko lice koje nije registrovano kao preduzetnik (nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva): zaključite ugovor sa turističkom organizacijom ili licenciranom turističkom agencijom i dostavite ga APIF-u (Agencija za posredničke, informatičke i finansijske usluge) radi evidentiranja. APIF izdaje potvrdu o evidentiranju (čl. 19 st. 4 i 5, čl. 34 st. 5 Zakona). Preduzetnici i društva preskaču ovaj korak.
- Provjerite uslove za svoju kategoriju (vidi ispod). Prostorije i oprema moraju biti uređeni u skladu sa tradicijom podneblja i arhitekturom sela (čl. 20 Zakona).
- Podnesite zahtjev za određivanje kategorije gradskoj ili opštinskoj upravi, posebno za svaki objekat. Zahtjev sadrži ime i adresu, godinu izgradnje ili posljednje rekonstrukcije, kapacitet (broj soba i kreveta) i predloženu kategoriju.
- Uz zahtjev priložite potvrdu APIF-a o evidentiranju ugovora (ili dokaz o upisu u registar, ako ste preduzetnik ili društvo) i dokaz o uplati troškova kategorizacije. Trošak se plaća pri podnošenju zahtjeva u korist budžeta grada ili opštine; iznos odredite kod svoje uprave.
- Komisija za kategorizaciju provjerava objekat. Ako objekat ispunjava uslove za višu kategoriju, predlaže je uz vašu saglasnost. Ako nedostatke možete brzo otkloniti, može se donijeti privremeno rješenje sa rokom do šest mjeseci.
- Dobijate rješenje. Gradska ili opštinska uprava izdaje standardnu ploču, koju postavljate na glavni ulaz. Ploča je od nerđajućeg čelika, 35 x 22 cm, sa natpisom "SEOSKO DOMAĆINSTVO" i zvjezdicama.
- Poslije kategorizacije: istaknite cijene, vodite dnevnu evidenciju gostiju i unosite goste i boravišnu taksu u Centralni informacioni sistem (čl. 12a, 12b i 19 st. 5 Zakona). Ispunite sanitarno-tehničke i higijenske uslove i redovno obavljajte zdravstvene preglede (čl. 20 st. 1).
Rad možete početi čim podnesete zahtjev za određivanje kategorije, ne morate čekati rješenje (čl. 23 st. 9 Zakona).
Glavni uslovi po kategoriji
- Prostor za parkiranje i kutija prve pomoći: sve kategorije. Parkiranje nije obavezno ako je objekat na mjestu bez saobraćaja za motorna vozila.
- Najmanja površina dvokrevetne sobe: 11 m2 (jedna i dvije zvjezdice), 13 m2 (tri zvjezdice). Jednokrevetne: 8 m2, odnosno 10 m2. Za višekrevetnu sobu dodaje se 4 m2 po krevetu.
- Apartman (prostorija za spavanje, boravak, kuhanje i toalet): najmanje 29 m2 (jedna i dvije zvjezdice), 34 m2 (tri zvjezdice).
- Prva kategorija (tri zvjezdice) mora imati sopstveno kupatilo u sobi. Druga i treća mogu imati zajedničko, najmanje jedno na pet osoba.
- Kupatilo: najmanje 3 m2 (jedna i dvije zvjezdice), 4 m2 (tri zvjezdice).
- Svaka soba: poseban ulaz, vrata koja se zaključavaju, cjenovnik i kućni red sa prevodom na najmanje jedan strani jezik, grijanje (osim ako se usluga pruža samo ljeti).
- Kreveti: 90 x 190 cm (jedan) i 140 x 190 cm (dva) za jednu i dvije zvjezdice; 90 x 200 cm i 160 x 200 cm za tri zvjezdice.
Ovo nije cijeli spisak. Kompletne elemente (Prilog 2 pravilnika) uzmite iz propisa ili od komisije.
Rokovi i iznosi
- Rješenje o kategoriji podliježe reviziji nakon isteka četiri godine od dostave. Uprava sama vodi računa o isteku roka.
- Vlada Republike Srpske je 24. 9. 2026. utvrdila Prijedlog novog zakona o ugostiteljstvu, koji skraćuje period revizije sa četiri na tri godine i uvodi mogućnost vanrednih kontrola. Do usvajanja u Narodnoj skupštini važi Zakon br. 45/17 i 1/24.
- Ako objekat prestane ispunjavati standarde svoje kategorije, zahtjev za utvrđivanje odgovarajuće kategorije podnosi se u roku od osam dana od promjene. Novi ugostitelj podnosi zahtjev za izmjenu rješenja u roku od osam dana od pribavljanja rješenja (čl. 27 st. 1 i 9).
- Žalba Ministarstvu trgovine i turizma: 15 dana od dostave rješenja o reviziji (čl. 27 st. 8); rok za žalbu na rješenje o određivanju kategorije provjerite u uputstvu o pravnom lijeku u samom rješenju.
Ko odlučuje i ko kontroliše
Odlučuje gradska ili opštinska uprava: načelnik ili gradonačelnik imenuje komisiju, a rukovodilac nadležne službe donosi rješenje. Inspekcijski nadzor vrši Republička uprava za inspekcijske poslove i inspekcijske jedinice lokalnih uprava. Tržišni inspektor kontroliše kategorizaciju i minimalne uslove, a inspektor za hranu bezbjednost hrane (čl. 37 Zakona).
Gdje se obratiti
- Grad Trebinje, Vuka Karadžića 2, 89101 Trebinje, tel. +387 59 273 460, grad@trebinje.rs.ba. Uslovi za kategorizaciju smještajnih objekata: stranica sa propisima i obrascem zahtjeva, težište je na apartmanima i sobama. Za seosko domaćinstvo provjerite telefonom kod Odjeljenja za turizam, zaštitu životne sredine i preduzetništvo.
- U ostalim opštinama (Bileća, Gacko, Ljubinje, Nevesinje, Berkovići): opštinska uprava.
- Ugovor i potvrda: turistička organizacija i APIF.
Propisi i izvori
- Pravilnik o postupku kategorizacije ugostiteljskih objekata vrste hostel i objekat seoskog turizma (Službeni glasnik RS br. 17/24) (tekst objavljen na stranici Grada Banja Luka) i Pravilnik o izgledu i sadržaju standardnih ploča (isti broj Službenog glasnika)
- Podzakonski akti u oblasti ugostiteljstva, Ministarstvo trgovine i turizma: spisak pravilnika (17/24, 60/21, 15/20 i drugi)
- Zakon o ugostiteljstvu (Službeni glasnik RS br. 45/17 i 1/24), čl. 12a, 12b, 19, 20, 23, 26, 27, 34, 37
- Elektronski registar propisa Republike Srpske, oblast Ugostiteljstvo
- Prijedlog zakona o ugostiteljstvu (vijest, Nezavisne novine, 24. 9. 2026)
- Pravilnik o uslovima za pružanje ugostiteljskih usluga u objektu seoskog turizma (Službeni glasnik RS br. 15/20): opšti i posebni minimalni uslovi, provjerite tekst kod uprave
