Prodaja hrane na sajmovima i manifestacijama u RS: štand, higijena, fiskalni račun

Ko prodaje hranu na vašaru, sajmu ili festivalu, mora poštovati četiri skupa pravila: o trgovini, higijeni hrane, ugostiteljstvu i fiskalizaciji. Pravila se odnose na poljoprivrednike, male proizvođače, ugostitelje i trgovce sa privremenim štandom. Prodaja na stalnoj pijaci opisana je u članku o prodaji na zelenoj pijaci u Republici Srpskoj, a obavještavanje policije o događaju u članku o degustacijama i događajima na gazdinstvu. Opšta pravila o fiskalnim računima nalaze se u članku o fiskalizaciji u Republici Srpskoj, a priprema za sajmove u članku o sajmovima za proizvođače hrane i turističke ponuđače iz Hercegovine.

Ukratko

• Pravilnik o registraciji objekata za hranu životinjskog porijekla (92/22) ne navodi šator ili tezgu na manifestaciji kao objekat koji se posebno upisuje. Upisuju se prodajna vozila: pokretna mesnica, pokretna ribarnica i drugi pokretni objekti iz kojih se prodaje hrana životinjskog porijekla (čl. 3).
• Organizator vodi evidenciju svih prodavaca i obilježava prostor. Vrijeme i mjesto održavanja određuje gradonačelnik, odnosno načelnik opštine.
• Mali proizvođač može na manifestaciji prodavati jaja i prerađene proizvode sa liste, ali ne sirovo mlijeko, svježe meso od klanja, ribu ni divljač.
• Svaki štand mora imati toplu i hladnu vodu za piće, mjesto za pranje ruku i glatke, perive površine.
• Fiskalni račun je obavezan. Izuzetak je prodaja sopstvenih poljoprivrednih proizvoda, uključujući tezge i otvoreni prostor (Uredba, Sl. glasnik RS 10/24, 6/25, 68/25 i 87/25). Da li se izuzeće odnosi i na vaše prerađene proizvode, pitajte Poresku upravu.

Na koga se odnosi

• Proizvođači koji prodaju iz registrovanog ili odobrenog objekta (mali subjekti u poslovanju sa hranom).
• Ugostitelji koji služe jela i pića izvan svog objekta.
• Trgovci koji na manifestaciji prodaju pakovanu hranu.

Šta treba uraditi

1. Javite se organizatoru da vas upiše u evidenciju prodavaca i dodijeli vam mjesto. Smije se prodavati samo roba koja je predmet i svrha manifestacije (Zakon o trgovini, čl. 79).
2. Ako koristite javnu površinu koju organizator nema već odobrenu, pribavite odobrenje opštine ili grada. Za pokretni sto, stalak ili sličan improvizovani objekat na javnoj površini potrebno je prethodno odobrenje gradonačelnika, odnosno načelnika, ili saglasnost vlasnika, odnosno korisnika prostora (Zakon o trgovini, čl. 59). Ugostitelj uz to mora pribaviti odobrenje za korišćenje javne površine (Zakon o ugostiteljstvu, čl. 15 st. 4).
3. Ugostitelj mora biti registrovan i na mjestu usluživanja držati rješenje o registraciji. Potrebni su i cjenovnik, pribor za prvu pomoć i zaštita od sunca ako postavlja stolove i stolice (čl. 15 i 30). Pravilo da se piće služi samo u staklenoj ambalaži ne važi na sajmovima, vašarima i drugim javnim manifestacijama (čl. 30 st. 6).
4. Opremite štand u skladu sa Pravilnikom o higijeni hrane (čl. 18): prostor za pranje i sušenje ruku, dovod tople i hladne vode za piće, površine koje dolaze u dodir sa hranom od glatkog, perivog i nekorodirajućeg materijala, posude za otpad, zaštita hrane od životinja i štetočina, i hladni lanac za hranu koja se kvari.
5. Proizvođač koji koristi izuzeće za male količine smije prodavati samo proizvode sa liste za manifestacije (Pravilnik, Prilozi 1 i 3): jaja i prerađeno mlijeko, mesne proizvode, pčelinje proizvode, proizvode od voća i povrća, mlinske i pekarske proizvode, pivo i ostale biljne proizvode. Prerađeno mlijeko, mesni i pčelinji proizvodi moraju poticati iz odobrenog objekta, a ostali proizvodi iz registrovanog objekta. Količine su ograničene, a granice su navedene u Prilozima 1 i 3 Pravilnika. Evidenciju o proizvedenim i isporučenim količinama čuvajte dvije godine (čl. 30). Za med iz sopstvenog pčelinjaka važi i kasniji Pravilnik 92/22: objekat za primarnu proizvodnju meda je registrovani objekat (čl. 2), a obrazac za upis predviđa prodaju meda i na sajmovima meda i drugim manifestacijama. Koji upis vam treba, potvrdite u Ministarstvu poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (više u članku o pčelarstvu u Republici Srpskoj).
6. Radnici na štandu moraju imati sanitarni pregled i obuku o higijeni, a proizvodi propisnu deklaraciju (vidjeti članke o zdravstvenim pregledima radnika i o označavanju domaće hrane).
7. Fiskalni račun izdajte u trenutku prodaje. Privremeni prostor se po zakonu smatra poslovnim prostorom. Na svakom mjestu prometa uređaj mora imati lokalni procesor fiskalnih računa. Virtuelni procesor radi samo uz stalnu internet vezu i koristi se tek kad lokalni nije moguće koristiti (čl. 9). Ako nema interneta, podaci se šalju Poreskoj upravi čim se veza ponovo uspostavi, a najkasnije u roku od pet dana (Zakon o fiskalizaciji, čl. 2, 4, 9 i 11).

Rokovi i iznosi

• Uredba izuzima od fiskalizacije prodaju poljoprivrednih proizvoda proizvedenih na sopstvenom porodičnom poljoprivrednom gazdinstvu, u objektima gazdinstva i na tezgama na pijaci, van pijace i na otvorenom prostoru (čl. 2 tač. 6). Izmjenom iz 2025. (68/25) iz te tačke su izbrisane riječi "direktno krajnjem potrošaču". Ostale izmjene iz 2025. (6/25, 68/25 i 87/25) odnose se na druge djelatnosti.
• Ko uz izuzete proizvode prodaje i drugu robu, za tu robu izdaje fiskalni račun (Zakon o fiskalizaciji, čl. 4 st. 5).
• Neevidentiran promet: zabrana obavljanja djelatnosti od 30 dana, a za ponovljeni prekršaj u roku od godinu dana 60 dana (čl. 17). Novčana kazna je od 4.000 do 12.000 KM za preduzetnika i od 8.000 do 24.000 KM za pravno lice (čl. 20).

Gdje se obratiti

• Opštinska ili gradska uprava (odobrenje za javnu površinu) i organizator manifestacije.
• Republička uprava za inspekcijske poslove, Područno odjeljenje Trebinje, Republike Srpske 33, tel. 059/273-080; Odsjek Bileća, Vladimira Gaćinovića 2, tel. 059/371-880.
• Poreska uprava Republike Srpske za fiskalizaciju.

Propisi i izvori

• Pravilnik o uslovima odstupanja koja se odnose na subjekte u poslovanju sa hranom koji imaju mali obim proizvodnje (Službeni glasnik RS br. 27/19)
• Pravilnik o higijeni hrane (Službeni glasnik RS br. 39/18)
• Pravilnik o registraciji, odnosno odobravanju objekata za proizvodnju i promet hrane životinjskog porijekla i vođenju registara (Službeni glasnik RS br. 92/22)
• Zakon o trgovini (Službeni glasnik RS br. 105/19)
• Zakon o ugostiteljstvu (Službeni glasnik RS br. 45/17 i 1/24)
• Zakon o fiskalizaciji (Službeni glasnik RS br. 15/22)
• Uredba o djelatnostima za čije obavljanje ne postoji obaveza evidentiranja prometa preko elektronskog fiskalnog uređaja (Službeni glasnik RS br. 10/24, 6/25, 68/25 i 87/25)