Restoran ili gostionica na gazdinstvu u Republici Srpskoj: uslovi i registracija

Restoran, gostionicu, kafanu ili drugi objekat za hranu i piće na gazdinstvu vodi registrovani ugostitelj: privredno društvo ili preduzetnik (čl. 5 i 8 Zakona o ugostiteljstvu). Za usluge na selu postoji jedan izuzetak. Nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva koji nije registrovan kao preduzetnik smije u objektu seoskog turizma pružati smještaj, hranu i piće iz sopstvene proizvodnje samo ako zaključi ugovor sa turističkom organizacijom ili sa turističkom agencijom koja ima licencu (čl. 19 st. 4). Taj slučaj je opisan u članku o ugošćavanju gostiju na gazdinstvu. Ovdje su uslovi za registrovan objekat za hranu i piće.

Ukratko

• Preduzetnik može početi sa radom kada od opštine ili grada dobije rješenje o registraciji, a privredno društvo kada se registruje kod suda (čl. 8 Zakona).
• Objekat mora ispuniti opšte i posebne minimalne uslove iz Pravilnika o razvrstavanju ugostiteljskih objekata i uslovima u pogledu prostora, uređaja i opreme ugostiteljskih objekata ("Službeni glasnik RS", br. 8/20).
• Prostorije objekta ne smiju biti u direktnoj fizičkoj vezi sa stambenim objektom (čl. 7 Pravilnika).
• Obavezna kategorizacija zvjezdicama postoji samo za objekte za smještaj (čl. 23 Zakona). Restoran može dobrovoljno tražiti od Ministarstva trgovine i turizma utvrđivanje kvaliteta usluga i standarda (čl. 28).
• Preduzetniku koji ne istakne poslovno ime, ne izdaje račun, nema poslovnu knjigu ili služi piće u PET ambalaži prijeti kazna od 1.000 do 4.000 KM (čl. 45 Zakona).

Šta objekat mora imati

Vrsta objekta zavisi od toga šta nudite:

• Restoran (čl. 77 Pravilnika): kuhinja, sala za ručavanje, točionica pića, prostorija za čuvanje namirnica i pića i telefon ili mobilni telefon na raspolaganju gostima.
• Gostionica (čl. 78): pretežno domaća jela. Mora imati prostoriju za pripremanje jela, prostoriju za usluživanje, točionicu pića i prostoriju za čuvanje namirnica i pića. Ako nudi i smještaj, može imati najviše osam soba sa najviše 16 kreveta.
• Domaća kuhinja (čl. 84) i konoba (čl. 95) uvijek moraju imati prostoriju ili prostor za pripremanje jela.
• Kafana (čl. 87) i krčma (čl. 94) imaju jednostavnije uslove, a prostor ili prostoriju za pripremanje jela moraju imati tek ako služe jela.

Opšti uslovi na koje na selu najčešće treba obratiti pažnju:

• Svijetla visina u kuhinji, prostorijama za usluživanje i toaletima: najmanje 2,50 m ako je površina do 50 m2, 2,70 m preko 50 m2 i 3 m preko 100 m2 (čl. 19). Za objekte preko 100 m2 koji su radili na dan stupanja Pravilnika na snagu, 12. februara 2020, dovoljno je 2,80 m (čl. 99).
• Kuhinja i toaleti: zidovi do visine 1,80 m obloženi pločicama ili drugim vodonepropusnim materijalom, podovi vodonepropusni, a pod ne smije biti klizav (čl. 20 i 21).
• Ventilacija: najmanje 30 m3 vazduha na sat po gostu. Kuhinja mora imati odvod dima, pare i mirisa koji mijenja vazduh 20 puta na sat (čl. 16 i 27).
• Voda mora biti zdravstveno ispravna. Gdje nema javne kanalizacije, otpadna voda ide u septičku jamu (čl. 11).
• Grijanje do najmanje 20 °C u prostorijama za goste, osim ako objekat radi samo ljeti (čl. 14).
• Toalet: objekat za hranu i piće sa salom do 50 m2 može imati jednu zajedničku WC kabinu sa pretprostorom, a inače odvojene kabine za žene i muškarce. Ako je toalet izvan zgrade, prilaz mora biti betoniran, popločan i noću osvijetljen, a prolaz zaštićen od padavina (čl. 39 i 40).
• Bašta u kojoj se uslužuju gosti mora biti natkrivena najmanje 50% (čl. 34).
• Glavni ulaz treba da bude pristupačan osobama sa umanjenim tjelesnim sposobnostima. Ako to nije moguće, mora postojati jasno označen alternativni ulaz (čl. 8).

Šta treba uraditi

1. Izaberite oblik poslovanja: preduzetnik ili privredno društvo (pogledajte članke o izboru oblika poslovanja i o registraciji preduzetnika ili društva).
2. Uredite prostor prema Pravilniku i propisima o zaštiti od požara. Prije radova u opštini provjerite da li je prostor namijenjen za tu djelatnost.
3. Registrujte djelatnost i pribavite rješenje o registraciji. Poslovno ime mora sadržati oznaku vrste objekta (čl. 11 Zakona).
4. Registrujte objekat za hranu kod nadležnog organa (pogledajte članak o registraciji i odobravanju objekata za hranu).
5. Ako imate kuhinju, uvedite samokontrolu po HACCP principima (čl. 36 Zakona o ugostiteljstvu; pogledajte članak o HACCP-u).
6. Prije otvaranja obezbijedite (čl. 30 Zakona i čl. 36 Pravilnika):
   • rješenje o registraciji u objektu,
   • poslovno ime i vrstu objekta vidno istaknute na ulazu,
   • radno vrijeme istaknuto na ulazu,
   • cjenovnik dostupan gostima i jelovnik sa cijenama u koje je uračunat porez,
   • normative za hranu i piće,
   • poslovnu knjigu sa dokazima o porijeklu robe,
   • istaknutu zabranu služenja alkohola licima mlađim od 18 godina,
   • piće u staklenoj ambalaži.
7. Radno vrijeme za sve objekte propisuje opština ili grad odlukom. Produženo radno vrijeme odobrava se rješenjem (čl. 33 Zakona).

Napomene

• Prema članu 9 Zakona, konobar, kuvar i poslastičar u restoranu moraju imati najmanje srednju stručnu spremu, ugostiteljskog ili drugog smjera. Ko nema ugostiteljsku školu, može završiti prekvalifikaciju, dokvalifikaciju ili javnovažeći program osposobljavanja.
• Vlada Republike Srpske je 24. septembra 2026. utvrdila Prijedlog novog zakona o ugostiteljstvu. Prema saopštenju Vlade, prijedlog dozvoljava hermetički zapečaćenu PET ambalažu uz staklenu, a zabranjuje usluživanje pića u plastičnim čašama, kesicama i drugoj otvorenoj plastičnoj ambalaži za jednokratnu upotrebu. Uvodi i degustacioni prostor. Dok Narodna skupština ne usvoji novi zakon i dok on ne bude objavljen u Službenom glasniku, važi sadašnji zakon (Službeni glasnik RS br. 45/17 i 1/24). Prije ulaganja provjerite u Ministarstvu trgovine i turizma šta je na snazi.
• Ministarstvo trgovine i turizma navodi Zakon (Službeni glasnik RS br. 45/17 i 1/24) među važećim zakonima, a Pravilnik br. 8/20 naveden je prema tekstu koji objavljuje to ministarstvo. Službeni tekst je u Službenom glasniku Republike Srpske.
• O fiskalizaciji, zdravstvenim pregledima, alergenima i ambalažnom otpadu postoje posebni članci.

Gdje se obratiti

• Kancelarija za preduzetništvo, Grad Trebinje, Vuka Karadžića 2, tel. 059/273-460: trebinje.rs.ba/kancelarija-za-preduzetnistvo
• Odjeljenje za komunalno-inspekcijske poslove, Grad Trebinje: trebinje.rs.ba
• Ministarstvo trgovine i turizma Republike Srpske, Trg Republike Srpske 1, Banjaluka, tel. 051/338-769, mtt@mtt.vladars.rs: vladars.rs

Propisi i izvori

• Zakon o ugostiteljstvu (Službeni glasnik RS br. 45/17 i 1/24), Ministarstvo trgovine i turizma
• Pravilnik o razvrstavanju ugostiteljskih objekata i uslovima u pogledu prostora, uređaja i opreme ugostiteljskih objekata (Službeni glasnik RS br. 8/20), tekst Ministarstva trgovine i turizma
• Vlada Republike Srpske: utvrđen Prijedlog zakona o ugostiteljstvu, 24. septembar 2026