Bilećko jezero nastalo je branom Grančarevo, visokom 123 m, završenom 1967. Pod vodom su kuće, groblja i putevi sela Panik, Orah, Čepelica, Zadublje i Miruše, ali Čepelica, Orah i Miruše i danas imaju stanovnike. Površina jezera je oko 33 km², a krajem jula i početkom avgusta održavaju se ribolovna takmičenja Somovijada.
Bilećko jezero nastalo je pregrađivanjem Trebišnjice, a pod njegovom vodom su kuće, imanja i putevi nekoliko sela. Opšti pregled ponude i kontakti opštine su u članku "Agroturizam u Bileći: šta područje nudi i kome se obratiti". Podaci o brani, jezeru i okolnim poljima potiču od preduzeća Hidroelektrane na Trebišnjici, sa stranica Turističke organizacije opštine Bileća i iz registra zaštićenih područja Republike Srpske.
Ukratko
- Jezero je nastalo pregrađivanjem Trebišnjice lučnom branom Grančarevo, visokom 123 m i dugom 439 m u kruni. Brana je 18 km nizvodno od izvora rijeke i 17 km uzvodno od Trebinja (HE na Trebišnjici, HE Trebinje I).
- Brana je završena 1967, a hidroelektrana Trebinje I puštena je u rad 25. marta 1968. (TO Bileća, Jezero).
- Površina jezera je, prema Turističkoj organizaciji, oko 33 km² i mijenja se s nivoom vode (TO Bileća, Jezero).
- Ribolovna takmičenja Somovijada održavaju se krajem jula i početkom avgusta.
Šta je ispod vode
Punjenjem jezera pod vodu su otišli kuće, groblja i putevi sela Panik, Orah, Čepelica, Zadublje i Miruše (TO Bileća, Jezero). Sela nisu sasvim nestala: prema popisu iz 2013. u Čepelici je živjelo 19 stanovnika, u Orahu 11, a u Mirušama 4 (Republički zavod za statistiku RS, Popis 2013). Prema preduzeću Hidroelektrane na Trebišnjici, prije punjenja su na nove lokacije premješteni srednjovjekovni manastiri Dobrićevo i Kosijerevo, Arslanagića most iz Trebinja i veliki broj stećaka (HE na Trebišnjici, Faze izgradnje).
Ronjenje do potopljenih naselja Turistička organizacija spominje samo uz ovlašćene vodiče (TO Bileća, Aktivnosti).
Ribolov i kupanje
Ribolovno područje opštine čine rijeka Vrijeka i Bilećko jezero (TO RS, Trebinjska ribolovna regija). Godišnja ribolovna dozvola u Republici Srpskoj važi za sve ribolovne vode, a prodaju je korisnici ribolovnih zona (Pravilnik o obliku, sadržaju i obrascu dozvole za ribolov). U Bileći djeluje Sportsko-ribolovno društvo Bileća, koje je u julu 2025. organizovalo Somovijadu (Glas Zemlje Hercegove, 27. 7. 2025). Ko danas prodaje dozvole za jezero, provjerite kod Turističke organizacije. Dio jezera je u Crnoj Gori, gdje važe crnogorski propisi.
Somovijadu Turistička organizacija navodi kao jedno od najstarijih ribolovnih takmičenja u regionu (TO Bileća, Aktivnosti). Godine 2025. takmičenja su održana 27. jula, u organizaciji Sportsko-ribolovnog društva Bileća, i 3. avgusta, u organizaciji restorana i splava "Apolon" (Glas Zemlje Hercegove, 27. 7. 2025; Radio Bileća, 1. 8. 2025). Gaovica u proljeće i jesen izlazi iz podzemnih izvora rijeke Vrijeke (TO Bileća, Aktivnosti). Kupanje se navodi za ljetne mjesece. Službena pravila o kupalištima nismo našli, pa gostima preporučite mjesta na kojima se kupaju mještani i podsjetite ih da je jezero na najdubljem dijelu duboko oko 104 m.
Priroda oko jezera
Turistička organizacija navodi četiri kraška polja, Bilećko, Plansko, Fatničko i Dabarsko, koja zimi primaju vodu, i estavelu "Duvalo" kod Grančareva, koja ponekad izbacuje vodu i tokom ljetne suše. Plansko, Fatničko i Dabarsko polje navodi kao staništa ptica, a za planinare Bjelašnicu (1.867 m), Babu (1.735 m), Sitnicu (1.419 m) i Vidušu (1.328 m) (TO Bileća, Priroda). Pećina Đatlo, na području Bileće i Gacka, zaštićena je kao spomenik prirode (e-priroda RS).
Šta ponuditi gostima
- Pola dana uz jezero: obala, priča o potopljenim imanjima i premještenim manastirima, pa ručak na imanju. Med iz sela iznad jezera, uz obilazak pčelinjaka, nudi Organski pčelinjak Kovačević iz Skrobotnog.
- U proljeće ili jesen jutro uz Vrijeku. Ako imate ribolovnu dozvolu, pokažite gostima gdje se lovi gaovica, a ako nemate, povežite ih s lokalnim ribolovnim društvom.
- Zimi, dok su Dabarsko i Fatničko polje pod vodom, šetnja rubom polja s dvogledom. Za iskusnije posmatrače ptica dogovorite lokalnog poznavaoca. Više o tim poljima piše u članku o Dabarskom i Fatničkom polju.
- Ljeti kupanje, uz večeru od lokalnih proizvoda. Ko danas iznajmljuje čamce i ko je ovlašćeni ronilački vodič, pitajte Turističku organizaciju prije nego što to ponudite gostima.
Gdje se obratiti
- Turistička organizacija opštine Bileća, Zavođska 2, 89230 Bileća; telefon +387 59 371 864; torgbileca@gmail.com (turistickaorganizacijabileca.com).
- Hidroelektrane na Trebišnjici, za pitanja o brani i nivou vode (henatrebisnjici.com).
Izvori
- Hidroelektrane na Trebišnjici: HE Trebinje I
- Hidroelektrane na Trebišnjici: Faze izgradnje HES Trebišnjica
- TO Bileća: Jezero
- TO Bileća: Priroda
- TO Bileća: Aktivnosti
- Republički zavod za statistiku Republike Srpske: Popis 2013, rezultati po naseljenim mjestima
- Turistička organizacija Republike Srpske: Trebinjska ribolovna regija
- Pravilnik o obliku, sadržaju i obrascu dozvole za ribolov (Službeni glasnik Republike Srpske br. 74/22 i 76/22)
- Glas Zemlje Hercegove, 27. 7. 2025: Somovijada na Bilećkom jezeru
- Radio Bileća, 1. 8. 2025: Somovijada 2025, splav "Apolon"
- e-priroda RS: Spomenik prirode Pećina Đatlo
Pitajte AI pomoćnika o ovoj temi
AI pomoćnik odgovara na pitanja o ovoj temi i upućuje na povezane propise u bazi znanja.