Dabarsko i Fatničko polje kod Berkovića: poplave od kasne jeseni do proljeća i ptice

Dabarsko i Fatničko polje, kod Berkovića i susjednih sela Bileće, od kasne jeseni do proljeća su pod vodom. Na poljima i oko njih domaćin gostima može pokazati ptice, ribu gaovicu i pećine. Podaci su s internet stranica Opštine Berkovići, Turističke organizacije opštine Bileća i preduzeća Hidroelektrane na Trebišnjici.

Ukratko

• Opština navodi da Dabarsko polje ima 50 km² i leži na 470 do 550 m, te da je veći dio polja u kasnu jesen i rano proljeće pod vodom (Opština Berkovići, Resursi).
• Turistička organizacija opštine Bileća navodi da četiri kraška polja tog kraja, Bilećko, Plansko, Fatničko i Dabarsko, zimi prihvataju vodu, a ljeti ožive zelenilom, i Fatničko i Dabarsko polje navodi kao staništa ptica (TO Bileća, Priroda i krš).
• Kroz Dabarsko polje gradi se kanal hidroelektrane Dabar, čiji se završetak najavljuje za 2027. i 2028. godinu, pa se plavljenje polja može promijeniti (vidi "Šta se mijenja").

Dva susjedna kraška polja

Prema Turističkoj organizaciji opštine Bileća, teren tog kraja ispresijecan je pećinama, ponorima i vrelima, a na jugu Bileće izbija ponornica Trebišnjica (TO Bileća, Priroda i krš). Kako voda iz ovih polja otiče pod zemljom, objašnjava naš članak o kršu istočne Hercegovine.

Šta se može vidjeti

• Ptice. Turistička organizacija opštine Bileća kraška polja opisuje kao raj za posmatranje ptica i za ptice upućuje na Fatničko i Dabarsko polje (TO Bileća, Aktivnosti). Prema međunarodnom popisu ključnih područja za biodiverzitet (procjena iz 2018), na ovim poljima se u seobi zadržavaju ždral, vivak i livadska trepteljka, a gnijezde se grlica i pčelarica (Key Biodiversity Areas). Za tačno doba seobe raspitajte se kod lokalnog poznavaoca ptica.
• Gaovica. Turistička organizacija opštine Bileća navodi da gaovica iz podzemnih pećinskih izvora rijeke Vrijeke izlazi u proljeće i jesen (TO Bileća, Aktivnosti).
• Pećine i kraške jame. Opština navodi da turistima mogu biti zanimljive mnoge pećine i kraške jame, ali da mnoge nisu dovoljno ispitane ili uopšte nisu istraživane (Opština Berkovići, Resursi).
• Vodopad kod Ratkovače. Opština navodi da se u selu Potkom nalazi pećina Ratkovača, koju su mještani djelimično istražili, i da je pored nje vodopad visok oko 150 m, aktivan zimi, koji se u oštrijim zimama zaledi (Opština Berkovići, Resursi).

Nasljeđe uz polja

U blizini su stari grad Koštun, nekropola stećaka u Donjoj Bitunji (Potkuk), koja je dio UNESCO-ve liste svjetske baštine, i nekropola Radovac u Potkomu (Opština Berkovići, Resursi).

Šta se mijenja

Za vodu na poljima važan je hidroenergetski sistem Gornji horizonti, čiji je dio hidroelektrana Dabar. Prema preduzeću Hidroelektrane na Trebišnjici, voda iz Nevesinjskog polja, gdje se gradi brana Pošćenje, dovodi se tunelom dugim 12,25 km do Dabarskog polja, a iz hidroelektrane odlazi kanalom dugim 6.750 m kroz Dabarsko polje u tunel Dabar - Fatnica, prema Bilećkom jezeru (HE na Trebišnjici, HE Dabar). Tunel od Nevesinja do Dabarskog polja probijen je u oktobru 2025. (Trebinje Live, 24. 10. 2025). Punjenje akumulacije najavljeno je za kraj 2027, a priključenje hidroelektrane na mrežu za prvu polovinu 2028. (Trebinje Danas, 2. 11. 2025). Popis ključnih područja za biodiverzitet ovaj sistem navodi kao glavnu prijetnju za oba polja (Key Biodiversity Areas).

Nakon puštanja hidroelektrane u rad plavljenje i ptice na poljima mogu izgledati drugačije nego što je ovdje opisano. Prije nego što gostima obećate polje pod vodom, provjerite stanje kod Opštine Berkovići ili mještana.

Ideje za izlete

• Od kasne jeseni do proljeća, dok je polje pod vodom, jutarnja šetnja rubom polja s dvogledom i doručak na imanju. Ljubiteljima ptica preporučite i lokalnog poznavaoca.
• Ljeti šetnja do izvora Vrijeke, uz objašnjenje kako voda u kršu nestaje u ponorima. Stanje vode u koritu provjerite kod mještana.
• Zimi izlet do vodopada kod Ratkovače, dok vodopad teče. Pristup i stanje staze provjerite kod mještana, a u pećinu ne ulazite bez speleologa.

Opština navodi da polje odgovara žitaricama i krmnom bilju, a sir iz mijeha spominje među tradicionalnim jelima (Opština Berkovići, Resursi). Ako sir služite ili prodajete, pogledajte naš članak o siru iz mijeha i katunima i članke o usklađenosti.

Gdje se obratiti

Za Berkoviće nismo našli službenu turističku organizaciju. Obratite se Opštini Berkovići, Poginulih boraca otadžbinskog rata bb, 88363 Berkovići, telefon +387 59 860 111, ili Centru za promociju održivog razvoja Berkovići, telefon +387 59 222 868, e-pošta odrzivirazvojberkovici@gmail.com (berkoviciturizam.ba). Za Fatničko polje i Bileću obratite se Turističkoj organizaciji opštine Bileća (turistickaorganizacijabileca.com).

Izvori

• Opština Berkovići: Resursi
• Berkovići: kontakti
• TO Bileća: Priroda i krš
• TO Bileća: Aktivnosti
• Hidroelektrane na Trebišnjici: HE Dabar
• Key Biodiversity Areas: Dabarsko and Fatničko Karstic Fields (procjena 2018)
• Trebinje Live, 24. 10. 2025: probijen tunel Nevesinje - Dabarsko polje
• Trebinje Danas, 2. 11. 2025: rokovi za HE Dabar