Porodično gazdinstvo se u Registru poljoprivrednih gazdinstava vodi kao komercijalno ili nekomercijalno. Od toga zavise osnovica doprinosa nosioca (30% ili 20% prosječne bruto plate) i gornja granica podsticaja po mjeri. Za komercijalni status potrebne su najmanje tri proizvodne jedinice, a važeće koeficijente provjerite u APIF-u.
Zakon o poljoprivredi Republike Srpske određuje ko se smatra poljoprivrednikom i kako se porodična gazdinstva dijele na komercijalna i nekomercijalna. Od te podjele zavise doprinosi koje plaća nosilac gazdinstva i iznos podsticaja koji gazdinstvo može dobiti. Tiče se svakoga ko ima porodično gazdinstvo ili ga namjerava registrovati, pa i domaćinstava koja nude smještaj ili prodaju svoje proizvode.
Napomena: Pravilnik o razvrstavanju izmijenjen je 2023. godine (Službeni glasnik RS, br. 8/23), a tekst te izmjene nismo mogli pročitati. Prag i koeficijente navedene ispod zato provjerite u APIF-u.
Ukratko
- Poljoprivrednik je nosilac ili član porodičnog poljoprivrednog gazdinstva koji se bavi poljoprivrednom proizvodnjom (Zakon o poljoprivredi, član 2).
- Nosilac je fizičko lice, poljoprivrednik, upisan u Registar poljoprivrednih gazdinstava kao nosilac gazdinstva.
- Gazdinstvo se razvrstava kao komercijalno ili nekomercijalno prema korišćenju poljoprivrednih površina, radnoj aktivnosti, vrsti proizvodnje, vrijednosti prodaje i dohotku (član 27 Zakona).
- Osnovica doprinosa za nosioca komercijalnog gazdinstva je 30% prosječne bruto plate u Republici, a za nosioca nekomercijalnog 20%.
- Podsticaje mogu tražiti samo gazdinstva upisana u Registar (član 28 Zakona), a godišnje gornje granice nisu iste za komercijalna i nekomercijalna gazdinstva.
Na koga se odnosi
Na fizička lica koja sa članovima domaćinstva obavljaju poljoprivrednu proizvodnju i imaju prebivalište u Republici Srpskoj. Preduzetnici i pravna lica nisu porodična gazdinstva. Pravilnik o podsticajima za njih predviđa zasebnu, višu gornju granicu.
Kako se gazdinstvo razvrstava
Razvrstavanje uređuje Pravilnik o razvrstavanju porodičnih poljoprivrednih gazdinstava na komercijalna i nekomercijalna (Službeni glasnik RS, br. 89/13 i 8/23), na koji upućuje stranica APIF-a o Registru. Pravilnik iz 2013. i njegova izmjena iz 2023. su na snazi.
Gazdinstvo se razvrstava prilikom upisa u Registar ili izmjene podataka. Agencija za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF) uslove provjerava automatski, na osnovu podataka o zemljištu i stoci koje gazdinstvo prijavi. Komercijalno je gazdinstvo koje je tržišno orijentisano i koje je dostiglo minimalni ukupni obim proizvodnje (član 3). Za taj status potrebne su najmanje tri proizvodne jedinice (član 4 stav 5). Obim se računa kao količina pomnožena koeficijentom iz Tabele 1 pravilnika, na primjer krava 1,0, ovca ili koza 0,10, roj pčela 0,06 i hektar prirodne livade 0,12. Važeći pravilnik ne propisuje starosnu granicu za nosioca. Granica do 65 godina postojala je samo u pravilniku iz 2010. (Službeni glasnik RS, br. 100/10), koji je ukinut pravilnikom iz 2013. Šta je promijenila izmjena iz 2023. nismo mogli potvrditi.
Šta treba uraditi
- Upišite gazdinstvo u Registar u područnoj jedinici APIF-a prema prebivalištu nosioca i tačno prijavite zemljište i stoku. Od tih podataka zavisi kategorija. Postupak upisa i ažuriranja opisan je u članku o registraciji gazdinstva u Registru poljoprivrednih gazdinstava.
- Gazdinstvo sa pasivnim statusom (član 17 Uredbe o upisu u Registar poljoprivrednih gazdinstava i Registar korisnika podsticajnih sredstava) ne može ostvariti podsticaje. U APIF-u provjerite kako i do kada se podaci ažuriraju.
- Za podsticaje u 2026. godini nosilac porodičnog gazdinstva mora imati prijavljenu obavezu doprinosa za 2025. godinu kod Poreske uprave Republike Srpske, a naknada za protivgradnu zaštitu za 2025. godinu mora biti izmirena (Pravilnik o podsticajima, član 5 stav 1 tačke 2 i 3). Isti uslovi važe za podsticaje za kapitalne investicije u 2026. godini (Službeni glasnik RS, br. 29/26, član 3 stav 1 tačke 3 i 4). Doprinosi i naknada opisani su u člancima o doprinosima za poljoprivrednike i o naknadi za protivgradnu zaštitu.
Zašto je kategorija važna
Doprinosi. Nosilac komercijalnog gazdinstva, ako je osiguranik poljoprivrednik, dužan je plaćati doprinose za penzijsko i invalidsko osiguranje i za zdravstveno osiguranje na osnovicu od 30% prosječne bruto plate. Nosilac nekomercijalnog gazdinstva plaća zdravstveno osiguranje na osnovicu od 20% (Zakon o doprinosima, čl. 4, 5 i 12). Pravo na penziju zavisi od toga šta se plaća, pa nosilac nekomercijalnog gazdinstva po tom osnovu ne stiče penzijski staž. Iznose i stope naći ćete u članku o doprinosima za poljoprivrednike.
Podsticaji. Pravilnik o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za 2026. godinu propisuje različite godišnje gornje granice po korisniku (nekomercijalna gazdinstva, komercijalna gazdinstva, preduzetnici i pravna lica). Primjeri, tim redom: premija za muzna grla do 30.000, 50.000 i 100.000 KM; premija za mlijeko 50.000, 250.000 i 650.000 KM; regres dizel-goriva 50.000, 100.000 i 200.000 KM. Granice i uslovi se svake godine određuju novim pravilnikom. Navedeni iznosi su iz pravilnika objavljenog u Službenom glasniku RS, br. 16/2026, 27/2026, 52/2026, 65/2026 i 80/2026.
Neke mjere su vezane za status. Podsticaj za samozapošljavanje (član 42) mogu tražiti nezaposleni diplomirani inženjeri poljoprivrede, inženjeri prehrambene tehnologije i doktori veterinarske medicine do 40 godina starosti koji su nosioci nekomercijalnog gazdinstva. Korisnik mora registrovati komercijalno gazdinstvo, a ono najmanje tri godine mora ostati upisano kao komercijalno.
Poreski status. Kategorija ne utiče na porez na dohodak ni na PDV. O tome više u člancima o porezu na dohodak i o PDV-u za mala gazdinstva.
Gdje se obratiti
- Agencija za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF), područna jedinica prema prebivalištu nosioca: apif.net
- Opštinsko odjeljenje za poljoprivredu (Trebinje, Bileća, Gacko, Ljubinje, Nevesinje, Berkovići): pomoć pri popunjavanju obrazaca.
Propisi i izvori
- Stranica APIF-a o Registru poljoprivrednih gazdinstava, sa navedenim Pravilnikom o razvrstavanju (Službeni glasnik RS, br. 89/13)
- Pravilnik o razvrstavanju porodičnih poljoprivrednih gazdinstava na komercijalna i nekomercijalna porodična poljoprivredna gazdinstva (Službeni glasnik RS, br. 89/13 i 8/23), čl. 3 do 6 i Tabela 1: tekst iz Službenog glasnika br. 89/13 na stranici APIF-a, izmjena 8/23 u e-registru propisa Službenog glasnika RS
- Zakon o poljoprivredi (Službeni glasnik RS, br. 70/06, 20/07, 86/07 i 71/09), čl. 2, 26 do 29: osnovni tekst 70/06 i izmjene 71/09 na stranici Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS
- Zakon o doprinosima (Službeni glasnik RS, br. 114/17, 112/19, 49/21, 119/21, 56/22, 132/22, 112/23, 110/24 i 114/25), čl. 4, 5, 12: propisi o doprinosima na stranici Poreske uprave Republike Srpske
- Pravilnik o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela (Službeni glasnik RS, br. 16/26, 27/26, 52/26, 65/26 i 80/26), čl. 5, 16, 17, 32 i 42: tekst iz Službenog glasnika br. 16/26 na stranici Agencije za agrarna plaćanja
Pitajte AI pomoćnika o ovoj temi
AI pomoćnik odgovara na pitanja o ovoj temi i upućuje na povezane propise u bazi znanja.