Zakup državne poljoprivredne zemlje u Republici Srpskoj: postupak, trajanje i obaveze

Opštine i gradovi daju u zakup poljoprivredno zemljište u svojini Republike Srpske, uključujući i zemljište sa postojećim zasadima, na osnovu javnog oglasa. To se tiče poljoprivrednika, preduzetnika i firmi kojima treba zemlja za njivu, voćnjak, vinograd ili pašnjak. Zemlja ostaje u svojini Republike, a ugovor o zakupu s izabranim ponuđačem zaključuje načelnik opštine ili gradonačelnik.

Ukratko

• Zemlja se daje u zakup fizičkim i pravnim licima, i to samo radi poljoprivredne proizvodnje (Zakon o poljoprivrednom zemljištu, čl. 55 i 56).
• Zakup se dodjeljuje na osnovu javnog oglasa, i to prikupljanjem pisanih ponuda ili usmenim javnim nadmetanjem (čl. 59).
• Zakup traje do 25 godina za voćnjake, vinograde i druge višegodišnje zasade, a za ostale namjene od 8 do 12 godina (čl. 58).
• Podzakup je zabranjen i predstavlja razlog za otkaz ugovora (čl. 56 i 64).
• Korišćenje državne zemlje bez pravnog osnova je prekršaj. Novčana kazna je od 400 do 2.000 KM za fizičko lice, od 1.500 do 7.500 KM za preduzetnika i od 3.000 do 15.000 KM za pravno lice (čl. 55, 74 i 75).
• Zakupnina se dijeli napola: 50% ide u budžet Republike, a 50% u budžet opštine ili grada (čl. 62).

Na koga se odnosi

Na svakoga ko želi uzeti državnu zemlju u zakup: porodično poljoprivredno gazdinstvo, preduzetnika, privredno društvo ili zadrugu. Uslove i način davanja u zakup propisuje ministar pravilnikom (čl. 59), a uslove za konkretno zemljište utvrđuje skupština u svakom oglasu. Zato tačne uslove uvijek provjerite u samom oglasu.

Šta treba uraditi

1. Pratite oglase opštine ili grada na čijoj se teritoriji zemlja nalazi. Grad Trebinje oglase objavljuje na svojoj internet stranici, u rubrici „Javni oglasi", kao PDF dokumente na ćirilici. Posljednji oglas za zakup zemljišta u svojini Republike na toj stranici objavljen je 3. 4. 2025: usmeno javno nadmetanje za 17,5662 ha u katastarskim opštinama Dračevo (7,7242 ha) i Ljubomir (9,842 ha), s nadmetanjem 8. i 9. 4. 2025.
2. Provjerite šta se nudi. Skupština opštine ili grada donosi godišnji program korišćenja državnog zemljišta uz saglasnost Ministarstva, najkasnije do kraja marta tekuće godine. U programu je navedeno koje se zemljište planira dati u zakup, uključujući i pašnjake (čl. 54).
3. Odluku o oglasu i uslove oglasa donosi skupština opštine ili grada, uz prethodnu saglasnost Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede (čl. 59).
4. Podnesite ponudu ili učestvujte u nadmetanju, uz dokumentaciju koju oglas traži.
5. Skupština bira najpovoljnijeg ponuđača, takođe uz saglasnost Ministarstva. Nakon toga načelnik opštine ili gradonačelnik zaključuje s vama ugovor o zakupu (čl. 60).
6. Ugovor obavezno sadrži podatke iz katastra, trajanje zakupa, visinu i rok plaćanja zakupnine, opis i vrijednost objekata i zasada, vrijeme amortizacije zasada, vaša prava i obaveze, namjenu korišćenja te razloge za otkaz i prestanak ugovora (čl. 61).
7. Zemlju koristite samo u skladu s ugovorom. Ne smijete je dati u podzakup niti je ustupiti drugome na korišćenje kao naknadu za usluge obrade, đubrenja ili zaštite bilja (čl. 56 i 64).

Rokovi i iznosi

• Trajanje: do 25 godina ako se sade voćnjaci i vinogradi. Ako zasadi već postoje, zakup traje do isteka njihove amortizacije, a najduže 25 godina. Za ostale namjene zakup traje od 8 do 12 godina.
• Zakupnina: iznos i rok plaćanja navedeni su u oglasu i u ugovoru. Zakon ne propisuje iznos po hektaru. Primjer: u oglasu Grada Trebinja od 3. 4. 2025. početna zakupnina po klasi zemljišta je 100 KM po hektaru godišnje za I klasu, 90 KM za II, 80 KM za III, 70 KM za IV, 60 KM za V i 40 KM za VI do VIII klasu. Iste početne cijene imali su i stariji oglasi iz 2022. za livade i pašnjake u katastarskim opštinama Čičevo 2 i Dračevo (80 do 100 KM po hektaru). To su početne cijene, a konačnu zakupninu određuje nadmetanje.
• Obnova: ugovor se može obnoviti na isti period, na vaš zahtjev upućen opštini ili gradu, ako ste uredno ispunjavali obaveze (čl. 63, st. 5).

Obaveze i prestanak zakupa

• Zemlju koristite kao dobar domaćin i u namjeni utvrđenoj ugovorom (čl. 64).
• Zakupodavac može otkazati ugovor ako ne platite zakupninu, ako zemlju ne koristite kao dobar domaćin, ako obrađujete zemlju suprotno ugovoru, ako je date u podzakup, ako bez odobrenja izvedete veće radove ili promijenite vrstu korišćenja, ako postupate suprotno propisima o zaštiti prirode ili ako zemlju koristite u nepoljoprivredne svrhe (čl. 64).
• Ako su na zemljištu već bili višegodišnji zasadi, a njihova vrijednost se za vrijeme zakupa smanji vašom krivicom, plaćate naknadu za umanjenu vrijednost. Ako ih uklonite bez saglasnosti zakupodavca, plaćate njihovu vrijednost u vrijeme zaključenja ugovora (čl. 57).
• Ako ugovor prestane vašom krivicom ili na vaš zahtjev, nemate pravo na naknadu neamortizovane vrijednosti zasada (čl. 65).
• Nakon prestanka zakupa imate šest mjeseci da odnesete opremu i građevine koje ste podigli, ili da tražite naknadu za opremu koja se ne može odnijeti i za zasade, ako ste ih postavili uz saglasnost zakupodavca. Zasadi i objekti podignuti bez odobrenja pripadaju zakupodavcu bez naknade (čl. 66).
• Ako ugovor prestane zato što zemljište više nije poljoprivredno ili zato što ste ga koristili suprotno ugovoru ili zakonu, zemlju u roku od šest mjeseci od prestanka ugovora predajete u posjed Ministarstvu, a ne opštini (čl. 63, st. 3 i 4).

Gdje se obratiti

• Grad Trebinje, javni oglasi: trebinje.rs.ba. Za druge opštine pogledajte njihove oglasne table i internet stranice.
• Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske, koje daje saglasnost na oglase i na izbor zakupca.

Napomena: opisan je prečišćeni tekst zakona sa izmjenama zaključno sa Službenim glasnikom RS br. 106/2022. Postupak davanja u zakup danas uređuje Pravilnik o postupku davanja u zakup poljoprivrednog zemljišta u svojini Republike Srpske (Službeni glasnik RS br. 83/25 i 27/26). Raniji pravilnik (Službeni glasnik RS br. 47/12, 65/15, 45/16 i 115/18), na koji se pozivaju oglasi Grada Trebinja iz 2022. i 2025, više ne važi.

Propisi i izvori

• Zakon o poljoprivrednom zemljištu (Službeni glasnik RS, br. 93/2006, 86/2007, 14/2010, 5/2012, 58/2019, 119/2021 i 106/2022), čl. 54 do 67 i 74 do 75, prečišćeni tekst Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede
• Pravilnik o postupku davanja u zakup poljoprivrednog zemljišta u svojini Republike Srpske (Službeni glasnik RS br. 83/25 i 27/26)
• Javni oglas Grada Trebinja za zakup poljoprivrednog zemljišta u svojini Republike Srpske, 3. 4. 2025
• Javni oglasi Grada Trebinja