Naplata od stranih gostiju u Republici Srpskoj: KM, evro, kartice i računi agencijama

Kako vam strani gosti i agencije smiju plaćati u Republici Srpskoj, uređuje Zakon o deviznom poslovanju. Pravila važe za svakog ko od gosta ili inostrane agencije naplaćuje smještaj, hranu, izlet ili proizvode: za domaćinstva, preduzetnike, restorane i privredna društva.

Ukratko

• Plaćanje i naplata u Republici Srpskoj, i kada plaća nerezident (strani gost), po pravilu se obavljaju u domaćoj valuti, odnosno u KM (član 4).
• Cijena se smije ugovoriti u devizama, ali se u Republici Srpskoj plaća i naplaćuje u KM (član 5). Cjenovnik ili ponuda mogu biti u evrima, a gost na licu mjesta po pravilu plaća u KM po kursu. Izuzetak za smještaj i prevoz opisan je ispod.
• Drugačije je kada novac stiže iz inostranstva. Strana agencija vam plaća u devizama, preko banke (čl. 3 i 7). Zato račun agenciji može glasiti na evre.
• Gotovinu u evrima zakon dozvoljava samo u izuzecima iz člana 4 i u slučajevima koje propiše Vlada. Po Odluci Vlade Republike Srpske iz 2015. godine (Službeni glasnik RS br. 46/15), pravno lice ili preduzetnik smije od stranog gosta, bez odobrenja Ministarstva finansija, naplatiti u evrima u gotovini noćenje, pansion, polupansion i prevoz. Fizička lica koja nisu preduzetnici ovo pravo nemaju.
• Kupovina i prodaja deviza i efektivnog stranog novca izvan deviznog tržišta zabranjena je (član 30). Zato gostu ne vraćajte kusur u evrima i ne mijenjajte mu novac.

Na koga se odnosi

Na svakog ko u Republici Srpskoj pruža usluge ili prodaje robu strancima: gazdinstva sa smještajem, restorane, vinarije, vodiče, organizatore izleta. Nerezident je svako ko nije rezident, na primjer turista koji ne živi u BiH. Strani državljanin koji u BiH boravi 183 dana ili duže na osnovu dozvole boravka ili radne vize smatra se rezidentom (član 2).

Ova pravila važe u Republici Srpskoj. Federacija BiH ima svoj propis, koji ovdje nije obrađen.

Šta treba uraditi

1. Cijene. Možete ih istaći i u evrima, ali uz njih navedite iznos u KM, jer gost po pravilu plaća u KM. O fiskalnim računima pogledajte tekst o fiskalizaciji u Republici Srpskoj.
2. Gotovina. Kao pravno lice ili preduzetnik registrovan za ugostiteljsko-turističku djelatnost, od stranog gosta smijete primiti evre u gotovini za noćenje, pansion, polupansion i prevoz (Odluka Vlade, Službeni glasnik RS br. 46/15). Za ostalo, na primjer obrok bez smještaja ili prodaju proizvoda, primajte KM. Ako gost nema KM, uputite ga u banku, mjenjačnicu ili na bankomat. Izuzetak iz člana 4 za spoljnotrgovinske poslove (tačka 7) odnosi se samo na poslove iz člana 7 st. 3 i 9 i člana 19g, kao što su prebijanje dugova i ustupanje potraživanja, a ne na gotovinu od gosta. Račune naplaćene u evrima u gotovini vodite posebno i držite odvojeno, zbog devizne kontrole. Primljene evre morate položiti na svoj račun u banci najkasnije sljedećeg radnog dana (član 4 Zakona i Odluka Vlade). Ako niste sigurni da li vaša usluga spada u ove slučajeve, pitajte Poresku upravu.
3. Kartice. Za naplatu karticom treba vam POS terminal banke ili pružaoca platnih usluga. Proviziju i konverziju valute ugovorite s bankom.
4. Plaćanje unaprijed preko interneta. Plaćanje i naplata sa inostranstvom za robu i usluge prodate preko interneta mogu ići i preko izdavalaca elektronskog novca i pružalaca platnih usluga (član 7). Proviziju i rok isplate određuje vaš ugovor s platformom.
5. Računi stranim agencijama. Račun možete ispostaviti u evrima, a agencija uplaćuje iz inostranstva preko banke (čl. 3, 5 i 7). Preduzetnik i pravno lice primljene devize drže na deviznom računu u banci ili ih prodaju banci (član 24). Ako izvezena usluga ostane nenaplaćena duže od godinu dana, posao se smatra kreditnim poslom sa inostranstvom (član 9). Zato redovno pratite neplaćene račune.
6. Mjenjački poslovi. Novac smiju mijenjati samo banke i mjenjači sa dozvolom Agencije za bankarstvo Republike Srpske (član 33, primjenjuje se od 12. decembra 2025). Ovlašćenja koja je ranije izdalo Ministarstvo važe do isteka. Ne nudite gostima zamjenu novca.

Rokovi i iznosi

• Evri u gotovini primljeni u dozvoljenom slučaju polažu se na devizni račun najkasnije sljedećeg radnog dana.
• Plaćanje i naplata suprotno članu 4, nepolaganje gotovine na devizni račun i kupovina ili prodaja deviza izvan deviznog tržišta su prekršaji (član 60a). Kazne: za pravno lice od 5.000 do 20.000 KM, za odgovorno lice u pravnom licu, preduzetnika i fizičko lice od 2.500 do 10.000 KM. Pravnom licu i preduzetniku uz kaznu se može izreći i zabrana obavljanja djelatnosti od tri do šest mjeseci.
• Zvanični kurs evra: 1 EUR = 1,95583 KM (Centralna banka BiH).

Gdje se obratiti

• Vaša banka: POS terminal, devizni račun i prijem uplata iz inostranstva.
• Poreska uprava Republike Srpske. Devizno poslovanje kontrolišu Poreska uprava, Agencija za bankarstvo Republike Srpske i carinski organi (član 44).
• Centralna banka Bosne i Hercegovine, za zvanični kurs.

Ako niste sigurni kako se pravila primjenjuju na vaš slučaj, na primjer na paket aranžman sa stranom agencijom, pitajte banku ili Poresku upravu prije prve naplate.

Propisi i izvori

• Zakon o deviznom poslovanju (Službeni glasnik RS br. 96/03, 123/06, 92/09, 20/14, 20/18 i 107/24), čl. 2, 3, 4, 5, 7, 9, 24, 30, 33, 44, 60a
• Odluka o plaćanju i naplati u efektivnom stranom novcu i konvertibilnim markama u gotovini u poslovanju sa nerezidentima (Službeni glasnik RS br. 46/15), Poreska uprava Republike Srpske, devizno poslovanje
• Centralna banka BiH, zvanična kursna lista