Obilježavanje životinja u Republici Srpskoj: markice, pasoš goveda, rokovi, kazne

Svako govedo, svaka ovca, koza i svinja na imanju u Republici Srpskoj mora imati ušnu markicu, a govedo i pasoš. Zakon traži da budu obilježeni i konji. Obaveza važi i za imanje sa samo dva ili tri grla.

Ukratko

• Imanje se upisuje u državnu bazu podataka i dobija jedinstven registarski broj. Upis obavlja ovlašćena veterinarska organizacija pri prvom obilježavanju.
• Tele dobija markice u oba uha u roku od 20 dana od rođenja, i to prije nego što napusti imanje. Ovce i koze obilježavaju se u roku od šest mjeseci (devet mjeseci u ekstenzivnom uzgoju), a svinje prije nego što napuste imanje na kojem su rođene.
• Svako rođenje, uginuće i premještanje prijavljuje se u roku od 7 dana.
• Životinja bez markice ne može u promet. Za podsticaje je potrebna potvrda o obilježavanju iz Veterinarskog informacionog sistema Republike Srpske (VIS RS).
• Kazna za neobilježenu životinju je od 500 do 1.500 KM za fizičko lice, a od 1.000 do 3.000 KM za preduzetnika i pravno lice.

Na koga se odnosi

Na svakog vlasnika goveda, ovaca, koza, svinja i konja, bez obzira na broj grla. Goveda, svinje, ovce, koze i kopitare smiju obilježavati samo veterinarske organizacije koje imaju ovlašćenje Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede. Ovlašćenje može dobiti i uzgajivačka organizacija, kao i uzgajivač za sopstveno stado (Zakon o veterinarstvu, čl. 68).

Šta treba uraditi

1. Ovlašćenoj veterinarskoj organizaciji (veterinarskoj stanici ili ambulanti) podnesite zahtjev za registraciju imanja. Ako je gazdinstvo upisano u Registar poljoprivrednih gazdinstava, uz registarski broj vodi se i broj iz tog registra.
2. Goveda: zahtjev za obilježavanje podnesite u roku od 14 dana od rođenja teleta. Organizacija mora obilježiti tele u roku od pet dana od zahtjeva. Pasoš se štampa u roku od 14 dana od prijave rođenja, a dobijate ga preko veterinarske organizacije.
3. Ovce i koze: zahtjev podnesite najkasnije sedam dana prije isteka roka od šest, odnosno devet mjeseci. Markica se stavlja na jedno uho.
4. Svinje: zahtjev za prasad podnesite u roku od 20 dana od rođenja. Markica mora biti postavljena prije nego što svinje napuste imanje.
5. Vodite registar životinja na imanju, ručno ili elektronski. Držite ga tamo gdje su životinje i čuvajte ga tri godine od posljednjeg upisa.
6. Pri svakom premještanju govedo prati pasoš, a ovce, koze i svinje putni list koji popunjava vlasnik. Primalac čuva putni list tri godine.
7. Ako se markica izgubi ili postane nečitka, životinja što prije dobija zamjensku markicu s istim brojem i rimskim brojem koji označava zamjenu (Pravilnik BiH, čl. 8). Rok za prijavu izgubljene markice provjerite u veterinarskoj organizaciji. Izgubljen ili oštećen pasoš prijavite ovlašćenom obilježivaču u roku od sedam dana, i dobićete duplikat (Zakon o veterinarstvu, čl. 74).
8. Kada govedo ugine, obavijestite ovlašćenog obilježivača i predajte mu pasoš kada dođe. On pasoš i markice dostavlja Kancelariji za unos podataka (Zakon o veterinarstvu, čl. 72). Pravilnik BiH za predaju pasoša uginulog goveda propisuje rok od sedam dana.

Navedeni rokovi su iz Pravilnika BiH. Službeni tekst Pravilnika pronašli smo samo sa izmjenama do 2012. godine (br. 41/12), a izmjene iz 2015. i 2016. godine (br. 52/15, 2/16 i 66/16) nismo mogli provjeriti. Zakon o veterinarstvu predviđa i pravilnik Republike Srpske o obilježavanju, ali ga nismo pronašli. Rokove i postupak u Republici Srpskoj zato potvrdite u ovlašćenoj veterinarskoj organizaciji ili u Agenciji za obilježavanje životinja.

Rokovi i iznosi

• Prijava rođenja, uginuća i premještanja: 7 dana. Kada goveda idu na zajednički ljetni pašnjak, službeni veterinar može produžiti taj rok.
• Ovce i koze: brojno stanje na dan 1. decembra prijavljuje se jednom godišnje, u roku od 15 dana od tog datuma.
• Trošak obilježavanja i registracije snosi vlasnik (Zakon, čl. 76). Visinu naknade propisuje Vlada Republike Srpske uredbom, pa iznos pitajte u veterinarskoj organizaciji prije obilježavanja.
• Po Pravilniku o podsticajima za 2026. godinu veterinarska organizacija dobija 1 KM po obilježenoj svinji i 1,50 KM po životinji za unos podataka (čl. 68). Taj novac ide organizaciji, a ne vlasniku.
• Za ugradnju mikročipa konju Pravilnik o podsticajima predviđa 15 KM (čl. 70). Vlasnici taj podsticaj ostvaruju preko ovlašćene veterinarske organizacije, pa je pitajte da li se iznos odbija od računa.
• Kazne po Zakonu o veterinarstvu za držanje, promet ili uvoz životinje koja nije obilježena i registrovana: pravno lice od 1.000 do 3.000 KM, a odgovorno lice u pravnom licu od 300 do 900 KM (čl. 120), preduzetnik od 1.000 do 3.000 KM (čl. 121), fizičko lice od 500 do 1.500 KM (čl. 122). Iste kazne važe i ako ne predate pasoš uginulog goveda ili ne prijavite gubitak pasoša na vrijeme.

Zašto je to važno

• Promet: životinja se smije prodati samo ako je obilježena i potiče s registrovanog imanja, uz identifikacioni dokument i uvjerenje o zdravstvenom stanju (Zakon o veterinarstvu, čl. 77).
• Podsticaji: uz zahtjev za premiju za krmače (čl. 10) i premiju za ovce i koze (čl. 11) Pravilnika o podsticajima za 2026. godinu prilaže se potvrda o obilježavanju iz VIS RS, koju izdaje ovlašćena veterinarska organizacija. Pravo na ove premije ima samo korisnik čije osnovno stado ima najmanje 10 krmača, odnosno najmanje 50 ovaca (30 ovaca plemenitih rasa) ili 10 koza. Za premiju za krave u sistemu krava-tele traže se potvrda iz VIS RS da je najmanje jedno tele po kravi oteljeno i obilježeno i kopije pasoša krava ili pedigrea (čl. 9). Za premiju za tovljenike početak tova prijavljuje se Agenciji za agrarna plaćanja u roku od 30 dana od obilježavanja, kupovine ili uvoza svinja (čl. 19). Rok za zahtjeve za premije iz čl. 9, 10 i 11 za 2026. godinu bio je 30. septembar 2026.
• Kontrola: ako službeni veterinar pri kontroli nađe životinje koje uopšte nisu obilježene i registrovane po propisu, zabranjuje kretanje svih životinja s imanja i na imanje. Ako u roku od dva radna dana ne dokažete njihovu identifikaciju i porijeklo, službeni veterinar je dužan narediti njihovo uništavanje bez naknade štete (Pravilnik o obilježavanju i kontroli kretanja životinja u BiH, čl. 19, tekst sa izmjenama do br. 41/12). Da li su kasnije izmjene to promijenile, provjerite u Agenciji za obilježavanje životinja.
• Vakcinacija protiv antraksa: u antraksnim distriktima, među kojima su Gacko i Bileća, životinje se vakcinišu jednom godišnje preko ovlašćene veterinarske organizacije. Vakcinacija se plaća iz podsticajnih sredstava (4 KM po maloj i 6 KM po krupnoj životinji, Pravilnik o podsticajima, čl. 69), ali samo za propisno obilježene životinje.

Za konje Pravilnik BiH ne propisuje rokove, a Zakon traži da i oni budu obilježeni. Rok i postupak provjerite u veterinarskoj organizaciji.

Gdje se obratiti

• Veterinarska stanica ili ambulanta koja ima ovlašćenje za vašu opštinu. Spisak ovlašćenih organizacija vodi Ministarstvo.
• Agencija za obilježavanje životinja pri Kancelariji za veterinarstvo BiH, Dragana Bubića 14, Banja Luka, telefon +387 51 457-610.
• Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske, Trg Republike Srpske 1, Banja Luka, telefon 051/338-415.

Propisi i izvori

• Pravilnik o obilježavanju i kontroli kretanja životinja u Bosni i Hercegovini (Službeni glasnik BiH br. 13/10, 79/10, 25/11, 103/11, 41/12, 52/15, 2/16 i 66/16), spisak propisa Kancelarije za veterinarstvo BiH
• Tekst Pravilnika sa izmjenama do br. 41/12 (FAOLEX, Organizacija UN za hranu i poljoprivredu)
• Zakon o veterinarstvu u Republici Srpskoj (Službeni glasnik Republike Srpske br. 75/17), čl. 68 do 77 i 120 do 122, sa izmjenama (Službeni glasnik Republike Srpske br. 63/24)
• Pravilnik o uslovima i načinu ostvarivanja novčanih podsticaja za razvoj poljoprivrede i sela za 2026. godinu (Službeni glasnik RS br. 16/26)