Vino se u pravilu prodaje samo u originalnom pakovanju, ispravno označeno i uz rješenje Ministarstva o stavljanju u promet. Proizvođač upisan u Vinarski registar (pravno lice ili preduzetnik) smije svoja vina nuditi i služiti gostima. Državni zakon BiH propisuje obavezne elemente etikete.
Članak je za registrovane proizvođače vina (pravna lica i preduzetnike) u Istočnoj Hercegovini koji flaširaju vino i nude ga gostima, restoranima i prodavnicama, te za ugostitelje koji vino služe. Opisuje šta mora pisati na etiketi i pod kojim uslovima se vino smije prodavati i služiti.
Ukratko
- Vino se u pravilu stavlja u promet samo u originalnom pakovanju, a za svako originalno pakovano vino prije prodaje treba rješenje Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS o stavljanju u promet.
- Vino smije proizvoditi i prodavati samo pravno lice ili preduzetnik upisan u Vinarski registar. Vino proizvedeno za vlastite potrebe ne smije se izlagati i prodavati na pijaci, u ugostiteljskom ili prodajnom objektu i na sajmu (kazna 500 do 1.500 KM).
- Državni Zakon o organizaciji tržišta vina u BiH (Sl. glasnik BiH 63/23) primjenjuje se od septembra 2024. godine i propisuje obavezne elemente etikete. Zakon o vinu RS (80/15) nije mijenjan da bi se uskladio s njim, pa važe oba.
- Proizvođač smije svoja vina nuditi i služiti u ugostiteljskim objektima i domaćinstvima koja se bave turizmom.
Na koga se odnosi
Na proizvođače vina upisane u Vinarski registar (pravno lice ili preduzetnik), na uvoznike, te na ugostiteljske objekte i seoska domaćinstva koja vino služe ili prodaju. Domaćinstvo ili gazdinstvo kao fizičko lice ne može zakonito prodavati vino koje samo pravi: ko proizvodi vino za vlastite potrebe, a izlaže ga i prodaje na pijaci, u ugostiteljskom ili prodajnom objektu ili na sajmu, kažnjava se sa 500 do 1.500 KM (Zakon o vinu RS, čl. 50 i 58). Smještajni objekti i restorani koji samo služe vino kupljeno u originalnom pakovanju, uz rješenje o stavljanju u promet, ne proizvode vino pa za to nisu obavezni upis u Vinarski registar.
Obavezni elementi etikete
Prema članu 41 državnog zakona (BiH, 63/23) etiketa vina stavljenog na tržište BiH mora imati:
- oznaku kategorije proizvoda (npr. "vino"), uz izuzetak za vina čija etiketa sadrži naziv zaštićene oznake porijekla ili geografskog porijekla;
- za vina sa zaštićenom oznakom: izraz "zaštićena oznaka porijekla" ili "zaštićena oznaka geografskog porijekla" i naziv oznake;
- stvarnu volumnu alkoholnu jačinu;
- oznaku porijekla;
- oznaku punionice (kod pjenušavih vina naziv proizvođača ili prodavača);
- uvoznika, kod uvezenih vina;
- sadržaj šećera, kod pjenušavih vina;
- nutritivnu deklaraciju i popis sastojaka po posebnom propisu o informisanju potrošača o hrani (mogu biti dati elektronski, uz naznaku na pakovanju, pod uslovima iz zakona).
Ovo nije cijeli spisak. Pored toga važe opšta pravila o označavanju hrane (čl. 40), npr. količina i alergeni. Ako se popis sastojaka daje elektronski, na pakovanju mora stajati naznaka "sadrži" uz alergene (čl. 41 st. 5), a kod elektronske nutritivne deklaracije energetska vrijednost mora biti na pakovanju (čl. 41 st. 4). Član 41 ima i posebne odredbe za dealkoholizirana vina.
Podaci riječima navode se na jednom ili više jezika u službenoj upotrebi u BiH (čl. 43). Godina berbe i sorta su neobavezni podaci (čl. 42). Oznake kvaliteta i porijekla smiju se koristiti samo po zakonu i ne smiju zavaravati potrošača (Zakon o vinu RS, čl. 30 st. 4).
Šta treba uraditi
- Provjerite da ste upisani u Vinarski registar kod Ministarstva poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede RS. Ako niste, podnesite Ministarstvu zahtjev da komisija utvrdi ispunjenost uslova (objekti, prostorije, oprema, stručno lice). Uz zahtjev idu rješenje o registraciji suda ili preduzetnika, dokaz o stručnom licu i dokaz o uplaćenoj administrativnoj taksi. Ministar potom donosi rješenje o ispunjenosti uslova i upisu (Zakon o vinu, čl. 11 i 13). Bez upisa nema legalne prodaje.
- Prije punjenja vino se ispituje (fizičke, hemijske i senzorne osobine, čl. 27). Senzorno ocjenjivanje Komisije obavezno je za vino sa geografskim porijekla (čl. 29).
- Flaširajte i označite vino sami, sa svojom etiketom (čl. 30). Etiketu uskladite sa gornjom listom.
- Podnesite zahtjev Ministarstvu za rješenje o stavljanju vina u promet, uz analitički izvještaj o kvalitetu (čl. 42 st. 8). Za vino sa geografskim porijekla uz zahtjev idu i stručno mišljenje ovlašćene institucije o proizvodnji grožđa i vina i rješenje o ispunjenosti uslova za korišćenje oznake (čl. 42 st. 8 tač. 2). Nakon rješenja vino se ne smije mijenjati.
- Mlado vino se smije prodavati do 31. decembra godine berbe (čl. 45).
Prodaja gostima
- Proizvođač smije svoja vina nuditi i služiti u ugostiteljskim objektima, u domaćinstvima koja se bave turističkom djelatnošću, u prodavnicama i na vinskim izložbama (čl. 42 st. 4).
- U ugostiteljskom objektu vino se čuva u originalnom pakovanju. Izuzetno se stono vino te stono i kvalitetno vino sa kontrolisanim geografskim porijeklom smiju držati i prodavati kao otvorena roba iz posuda do 60 litara. Služenje na čaše iz originalno zatvorenih posuda do 5 litara se ne smatra otvorenom prodajom (čl. 42 st. 5 i 6).
- Proizvođač smije ponuditi vino iz rinfuze u okviru vlastite vinarije i na vinskim manifestacijama, ako je količina prijavljena Ministarstvu (čl. 43 st. 3). Proizvođaču je zabranjeno da rinfuzno vino izlaže i prodaje na pijaci, u ugostiteljskom i prodajnom objektu i na sajmu (čl. 50 st. 1). Dakle, proizvođač ne nosi rinfuzu u restoran ili na pijacu radi prodaje.
- Ugostiteljski objekat smije držati otvorenu robu samo u granicama čl. 42 st. 5. Državni zakon je stroži: otvorena prodaja traži tačnu evidenciju nabavke i prodaje, a vina sa zaštićenom oznakom porijekla ili geografskog porijekla, sortna vina i vina sa godinom berbe ne smiju se u ugostiteljstvu prodavati kao otvorena roba (čl. 50). U maloprodaji se vino prodaje samo u originalno zatvorenim bocama, a otvorenu robu smiju prodavati samo upisani proizvođači u svojim proizvodnim prostorijama ili specijalizovanoj prodavnici (čl. 49). Najsigurnije je prodavati samo u originalnim bocama.
Kazne
Kazne po Zakonu o vinu RS:
- Čl. 55, za prodaju vina bez rješenja, promjene na vinu nakon rješenja i pakovanje i označavanje suprotno propisima o kvalitetu: pravno lice 5.000 do 15.000 KM, preduzetnik 3.000 do 9.000 KM, odgovorno lice u pravnom licu 2.000 do 6.000 KM.
- Čl. 56, za držanje ili prodaju vina suprotno čl. 42 i za vino koje nije u originalnom pakovanju ili nije deklarisano na propisan način (čl. 43) u prodavnicama i ugostiteljskim objektima: pravno lice 3.000 do 9.000 KM, preduzetnik 2.000 do 6.000 KM, odgovorno lice 1.000 do 3.000 KM.
- Prema čl. 57 može se izreći i oduzimanje predmeta.
Napomena o važenju propisa
Zakon o vinu RS (80/15) je u registru propisa označen kao aktivan i nema novog entitetskog zakona. Državni zakon je entitetima dao rok od šest mjeseci za usklađivanje (čl. 74), a detaljna pravila prepušta pravilnicima Vijeća ministara BiH. Prije štampanja etiketa provjerite pojedinosti u Ministarstvu i kod inspekcije.
Gdje se obratiti
- Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske: Vinarski registar i rješenje o stavljanju u promet (vladars.rs).
- Republička uprava za inspekcijske poslove: poljoprivredni inspektori i inspektori za hranu, kao i poljoprivredni inspektori u opštinskoj upravi (Trebinje, Bileća i druge opštine), čl. 51 Zakona o vinu.
Propisi i izvori
- Zakon o vinu (Službeni glasnik Republike Srpske br. 80/15), čl. 11, 13, 27, 29, 30, 42, 43, 45, 50, 55, 56, 57, 58
- Zakon o organizaciji tržišta vina u Bosni i Hercegovini (Službeni glasnik BiH br. 63/23), čl. 40, 41, 42, 43, 49, 50, 74, 79
