Smještaj i hrana na seoskom domaćinstvu u RS: ko smije i koja su pravila

Ovaj članak objašnjava šta Zakon o ugostiteljstvu Republike Srpske dozvoljava seoskom domaćinstvu koje želi primati goste na spavanje i na obrok. Odnosi se na porodična poljoprivredna gazdinstva, preduzetnike i firme na selu. Opisana je verzija na snazi 6. oktobra 2026: osnovni zakon iz 2017. s izmjenama iz januara 2024.

Ukratko

• Usluga na selu (smještaj, hrana i piće iz programa sopstvene proizvodnje, prateće usluge) pruža se u "objektu seoskog turizma", na period do 30 dana. Pod sopstvenom proizvodnjom zakon (čl. 19. st. 2.) računa i proizvode drugih gazdinstava te šumske plodove i divljač koje domaćin sam ubere ili uhvati, ili kupi od onih koji su ih ubrali ili uhvatili.
• Nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, koji nije registrovan kao preduzetnik, smije pružati usluge ako zaključi ugovor s turističkom organizacijom ili s turističkom agencijom koja ima licencu.
• Raniji limit od najviše 15 gostiju za smještaj i 50 za hranu i piće brisan je izmjenama koje su stupile na snagu januara 2024. Pravilnik o uslovima za pružanje ugostiteljskih usluga u objektu seoskog turizma (Sl. glasnik RS 15/20) provjerite zasebno.
• Svaki pružalac usluge smještaja mora unositi podatke o gostima i boravišnoj taksi u Centralni informacioni sistem u ugostiteljstvu. Pristup je besplatan, a za neunošenje podataka propisane su kazne.
• Za apartmane, kuće za odmor i sobe za iznajmljivanje vrijedi drugo pravilo: do osam smještajnih jedinica, odnosno 16 kreveta.

Na koga se odnosi

• Fizičko lice, nosilac porodičnog poljoprivrednog gazdinstva, koje nije preduzetnik (čl. 19. st. 4. zakona).
• Preduzetnik ili privredno društvo koje pruža ugostiteljske usluge na selu (čl. 19. st. 1.).
• Ko iznajmljuje samo sobu, apartman ili kuću za odmor, a nema gazdinstvo, ide pod čl. 17., ne pod čl. 19. Fizičko lice tada smije koristiti samo jedan objekat u svom vlasništvu.

Šta treba uraditi

1. Odredite oblik: preduzetnik ili firma, ili nosilac porodičnog gazdinstva s ugovorom o pružanju usluga. Ugovor se zaključuje s turističkom organizacijom ili agencijom s licencom za poslove turističke agencije.
2. Ugovor dostavite Agenciji za posredničke, informatičke i finansijske usluge (APIF) na evidentiranje.
3. Uredite objekat prema Pravilniku o uslovima za pružanje ugostiteljskih usluga u objektu seoskog turizma (Sl. glasnik RS 15/20): opšti i posebni minimalno-tehnički uslovi, uređenje u skladu s tradicijom i arhitekturom kraja. Smještajne jedinice su sobe i apartmani, a kupatila mogu biti sopstvena ili zajednička. Za hranu je potreban prostor za pripremu, prostor za usluživanje i prostor za čuvanje namirnica.
4. Objekat mora biti kategorisan. Zahtjev za kategorizaciju podnosi se nadležnom organu jedinice lokalne samouprave (opštini ili gradu). Postupak uređuje Pravilnik o postupku kategorizacije ugostiteljskih objekata vrste hostel i objekat seoskog turizma (Sl. glasnik RS 17/24). Postojeći objekti seoskog turizma morali su podnijeti zahtjev u roku od 60 dana od stupanja pravilnika na snagu (čl. 52. st. 8. zakona), pa ako ga niste podnijeli, učinite to odmah u opštinskoj upravi.
5. Upišite se u Centralni informacioni sistem i unosite podatke: podatke o gostu odmah po prijavi, boravišnu taksu po odjavi, a promjene podataka najkasnije u roku od tri dana. Internet vezu osigurava pružalac. Ako veze nema, podatke evidentirajte pisano i unesite naknadno.
6. Istaknite cijene i držite ih se. Vodite dnevnu evidenciju gostiju, prema Pravilniku o obliku, sadržaju, mjestu i načinu vođenja evidencije gostiju kod fizičkog lica koje pruža ugostiteljske usluge na selu (Sl. glasnik RS 105/17). Ako služite hranu, osigurajte bezbjednost hrane i utvrdite normative.
7. Ispunite sanitarno-tehničke i higijenske uslove i redovno obavljajte zdravstvene preglede, u skladu sa zakonom o zaštiti stanovništva od zaraznih bolesti (čl. 20. st. 1.).

Rokovi i iznosi

• Boravak gosta: usluge se pružaju na period do 30 dana.
• Unos promjene podataka u Centralni informacioni sistem: najkasnije tri dana od nastanka promjene.
• Kazne za neunošenje podataka u Centralni informacioni sistem (čl. 45. i 49. zakona): preduzeće 1.500 do 6.000 KM, odgovorno lice 700 do 2.800 KM, preduzetnik 1.000 do 4.000 KM, fizičko lice 500 do 2.000 KM. Za kašnjenje s unosom, netačne podatke ili izostanak internet veze propisane su niže kazne (čl. 47.): preduzeće 800 do 3.200 KM, preduzetnik 600 do 2.400 KM, odgovorno lice 300 do 1.200 KM. Za fizičko lice raspon je isti, 500 do 2.000 KM (čl. 49. st. 1.).
• Pripremljen je novi zakon o ugostiteljstvu: prema medijima, Vlada RS utvrdila je prijedlog krajem septembra 2026. i on još nije usvojen. Navodi se da bi fizička lica mogla davati smještaj u do pet jedinica, odnosno 10 ležajeva, te da se uvodi "degustacioni prostor" za seoski turizam. Dok ne bude objavljen u Službenom glasniku, važi zakon opisan u ovom članku.

Gdje se obratiti

• Opštinska ili gradska uprava (Trebinje, Bileća, Gacko, Ljubinje, Nevesinje): kategorizacija objekta i provjera dokumentacije.
• Ministarstvo trgovine i turizma RS: propisi, pravilnici i Centralni informacioni sistem.
• APIF: evidentiranje ugovora iz čl. 19.
• Tržišna inspekcija u okviru Inspektorata RS: nadzor nad registracijom i unosom podataka.

Propisi i izvori

• Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o ugostiteljstvu (Službeni glasnik RS br. 1/24)
• Zakon o ugostiteljstvu (Službeni glasnik RS br. 45/17), čl. 17. do 20., 45. do 49. i 52.
• Podzakonski akti u oblasti ugostiteljstva (Ministarstvo trgovine i turizma)