Uginule životinje na imanju u Republici Srpskoj: ko ih odvozi i gdje se smiju zakopati

Kada na gazdinstvu ugine grlo, Zakon o veterinarstvu u Republici Srpskoj određuje ko odvozi lešinu, šta je vlasnik dužan da uradi i gdje se lešina smije uništiti. Pravila važe za vlasnike goveda, ovaca, koza, svinja i peradi, kao i za turistička gazdinstva koja drže životinje.

Ukratko

• Svako uginuće prijavite zoohigijenskoj službi i postupite po njenim uputstvima o odlaganju lešine. O uginuću (osim kućnih ljubimaca) obavijestite i nadležnu veterinarsku organizaciju (čl. 98 st. 2).
• Zabranjeno je bacati lešine u rijeke, druge vodotoke i odvode ili ih ostavljati na putevima, na otvorenom prostoru, u šumi ili bilo gdje drugdje (čl. 98 st. 1).
• Opština (jedinica lokalne samouprave) mora da obezbijedi veterinarsku zoohigijensku službu. Ta služba sa objekata za uzgoj i držanje životinja neškodljivo uklanja lešine i prevozi ih do objekta za sakupljanje, preradu ili uništavanje nusproizvoda. Opština mora da obezbijedi i objekat za sakupljanje lešina (čl. 17 st. 1 i 2).
• Zakon predviđa zakopavanje ili spaljivanje na stočnom groblju ili u jami grobnici koja ispunjava propisane uslove kao izuzetak, a ne kao redovan način (čl. 99 st. 1). Opština mora da obezbijedi uslove za to (čl. 17 st. 4).
• Ako je životinja uginula pod neuobičajenim okolnostima, lešina se smije ukloniti samo po nalogu veterinarskog inspektora (čl. 17 st. 6).

Na koga se odnosi

Na svakog vlasnika ili držaoca životinja. Službu organizuje opština, a vlasnik je dužan da prijavi uginuće i postupi po uputstvima službe.

Šta treba uraditi

1. Uginulo grlo prijavite zoohigijenskoj službi i obavijestite nadležnu veterinarsku organizaciju. Lešinu ne bacajte i ne ostavljajte van gazdinstva. Ne zakopavajte je ni na svom imanju na svoju ruku: to je dozvoljeno samo kad tako odredi veterinarski inspektor, a stočno groblje ili jama grobnica moraju ispunjavati propisane uslove.
2. Pozovite opštinsku upravu i pitajte ko u vašoj opštini obavlja poslove zoohigijenske službe, kako se služba poziva i da li se uklanjanje plaća. Navedeni članovi zakona ne određuju ko snosi trošak odvoza sa privatnog gazdinstva. Opština koja nema zoohigijensku službu mora da obezbijedi finansiranje uklanjanja lešina dok takvu službu ne organizuje (čl. 17 st. 5).
3. Ako sumnjate na zaraznu bolest, postupite po članu 45: odmah to prijavite ovlaštenoj veterinarskoj organizaciji, nikome ne dozvolite pristup životinji i lešini, izolujte životinju i čuvajte lešinu dok ne dobijete uputstvo od veterinara. Na zaraznu bolest treba posumnjati i kod naglog uginuća bez vidljivog uzroka, kao i kada se u istom objektu uzastopno pojave dva ili više slučajeva oboljenja ili uginuća.
4. Ako je životinja uginula pod neuobičajenim okolnostima (na primjer u nesreći ili od trovanja), ne uklanjajte lešinu bez naloga veterinarskog inspektora (čl. 17 st. 6).

Kazne

Prekršaj je bacanje ili ostavljanje lešina na zabranjenom mjestu, kao i neprijavljivanje uginuća (čl. 120 st. 1 tačka 26). Zakon za ovaj prekršaj propisuje:

• fizičko lice: od 500 do 1.500 KM (čl. 122),
• preduzetnik: od 1.000 do 3.000 KM (čl. 121),
• privredno društvo ili drugo pravno lice: od 1.000 do 3.000 KM (čl. 120 st. 1), a odgovorno lice u tom pravnom licu od 300 do 900 KM (čl. 120 st. 2).

Šta tekst ne obuhvata

• Skladištenje stajskog đubriva.
• Otpad od klanja za vlastite potrebe.

Za ta pitanja obratite se opštinskoj upravi i veterinarskom inspektoru.

Gdje se obratiti

• Gradska uprava Trebinja ili opštinska uprava (Bileća, Gacko, Ljubinje, Nevesinje, Berkovići): zoohigijenska služba i stočno groblje.
• Ovlaštena veterinarska organizacija na vašem području: prijava uginuća i sumnja na zaraznu bolest.
• Veterinarski inspektor: neuobičajeno uginuće.
• Ministarstvo poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske: uslovi za stočna groblja i jame grobnice.

Propisi i izvori

• Zakon o veterinarstvu u Republici Srpskoj (Službeni glasnik RS br. 75/17 i 63/24), čl. 17, 45, 94, 98, 99 i 120 do 123. Član 94 propisuje da se nusproizvodi životinjskog porijekla sakupljaju, prerađuju ili uništavaju u objektima namijenjenim za njihovu preradu, obradu ili uništavanje, u skladu sa propisima o nusproizvodima.
• Zakon o izmjenama Zakona o veterinarstvu (Službeni glasnik RS br. 63/24): mijenja samo članove 11, 18, 58 i 64, a ne članove opisane u ovom tekstu.
• Zakon o izmjenama i dopunama Zakona o nusproizvodima životinjskog porijekla (Službeni glasnik RS br. 94/19): član 2 dodaje u član 17 stav 1 osnovnog zakona novu tačku e), a to je zakopavanje ili spaljivanje na stočnom groblju ili u jami grobnici koja ispunjava propisane uslove. Osnovni zakon objavljen je u Službenom glasniku RS br. 60/13.
• Pravilnik o uslovima za stočno groblje i jamu grobnicu (Službeni glasnik RS br. 95/16): član 99 stav 3 Zakona o veterinarstvu predviđa novi pravilnik o uslovima za stočna groblja i jame grobnice, ali on još nije donesen. Do tada se, prema članu 123 stav 3, primjenjuju podzakonski propisi koji su važili na dan stupanja zakona na snagu (18. avgusta 2017), ako nisu u suprotnosti sa zakonom, a to je ovaj pravilnik. Po njemu se stočno groblje i jama grobnica nalaze van naseljenog mjesta, na zemljištu koje nije plavno i nije pored vodotoka i izvora, a stočno groblje je ograđeno i obilježeno, sa kontrolisanim ulazom (čl. 2). Dno stočnog groblja mora biti najmanje 1 m iznad najvišeg nivoa podzemnih voda, a lešina se pokriva slojem zemlje od najmanje 1 m (čl. 3). Jama grobnica mora biti duboka najmanje 5 m (čl. 4). Lešina se smije zakopati na mjestu uginuća ili na zemljištu držaoca samo kad to odredi veterinarski inspektor, najmanje 20 m od objekta za snabdijevanje vodom (čl. 3 st. 3).